EFT Oefenruimte
Je eigen route naar certificering
Automatisch bewaren werkt niet in deze browser. Wat je hier invult wordt niet onthouden als je de pagina sluit of ververst. Dit gebeurt als je het bestand vanaf je eigen schijf opent, in een privévenster werkt, of als je browser opslag blokkeert. Bewaar een werkbestand voordat je stopt, anders ben je je werk kwijt.
Sessies
EFCT – relatietherapie
EFIT – individuele therapie
EFFT – gezinstherapie
Volgt in een volgende versie.
Voorbereiden
Reflectie
Video
1 · Veiligheid eerst
2 · Opnemen en bewaren
supervisant
supervisor
Oefenen
Oefening breuken
Oefening in groepjes van vier.
Naar een dia uit cursusmateriaal; bronvermelding en toestemming nog te regelen.
Opzet
- Een beetje lastig stel, net een paar dagen ruzie achter de rug.
- Eén observator: “de hulplijn”.
Therapeut
- Stopt op het moment dat hij een breuk bespeurt.
- Opties: zelf herstellen — of, eventueel in tweede instantie, de hulplijn inzetten.
- De hulplijn is vertrouwenspersoon van de cliënt, met wie hij/zij het “verboden gesprek” oefent.
Vakkennis
EFCT — relatietherapie
EFIT — individueel
Situationeel partnergeweld
Certificering
Algemeen
Supervisie
Individuele supervisie
Groepssupervisie
Samen kijken
Samen naar je video kijken, tijdens de supervisieSamen naar een video kijken, tijdens de supervisie
Video's & veiligheid
Het gesprek loopt via meetme.bit.nl: Nederlands, beveiligd, zonder account. De video blijft op het apparaat van wie hem afspeelt; alleen het beeld van het gedeelde scherm gaat mee. Meestal start de supervisant het gesprek, want die speelt de video af.
Wie start het gesprek?
Een live groepssupervisie starten
- De supervisor maakt hieronder een gespreksnaam en een wachtwoord.
- Stuur de naam naar de hele groep. Het wachtwoord apart.
- Iedereen opent het gesprek op een laptop of computer, in Chrome of Edge.
- Wie een fragment toont, deelt zijn scherm. Kies het tabblad of venster met de video en zet geluid delen aan.
- Eén tegelijk. Stop met delen als je klaar bent; dan is de volgende aan de beurt.
- Na afloop sluit de supervisor het gesprek.
De app maakt een gespreksnaam en een wachtwoord die niet te raden zijn. Er staat geen naam of cliëntcode in.
- 1Voorbereiding: zet je videofragment alvast klaarOpen de video op je eigen apparaat of versleutelde usb-stick: zet je fragment klaar.
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6Zet er een wachtwoord opTik in meetme op de drie puntjes (•••) naast de rode knop, kies "Beveiligingsopties" (met het schildje) en daarna "Wachtwoord toevoegen". Plak dit wachtwoord en tik op "Toevoegen":
…
- 7
- 8Deel je scherm, met geluid, en speel het fragment afTik niet op "Opname starten" in het menu van de drie puntjes; dan wordt het gesprek opgenomen.
- 9Sluit het gesprek na afloopEr blijft niets van de video achter bij de dienst.
Heb je een gespreksnaam gekregen? Vul hem in en open het gesprek. Daar vul je het wachtwoord in.
De app bewaart de gespreksnaam niet. Meer over veilig samen kijken, en wat je doet als live niet kan, lees je op .
AVG-regels
Wat de privacywet vraagt bij video-opnames van cliënten
Een video van een therapiesessie bevat gezondheidsgegevens. De AVG, de Europese privacywet, rekent die tot de bijzondere persoonsgegevens: gegevens die extra bescherming krijgen. Voor jou als therapeut komt dat neer op zes afspraken met jezelf.
Toestemming, vooraf en op papier
Je vraagt je cliënt(en) vóór de sessie uitdrukkelijk om toestemming, voor dit ene doel: je eigen leren in supervisie. De cliënt mag die toestemming op elk moment intrekken; dan verwijder je de opname.
Alleen voor dat doel
De opname is voor jouw supervisie, niet voor iets anders. Je laat hem niet aan anderen zien dan met wie je dat hebt afgesproken.
Niet langer dan nodig
Spreek een bewaartermijn af, bijvoorbeeld tot vier weken na de supervisie, en verwijder de opname daarna overal.
Goed beveiligd
Versleuteld opslaan, niet in een gewone cloud, en samen kijken via een beveiligde verbinding. Hoe je dat doet, lees je op .
Afspraken met diensten die je gebruikt
Gebruik je een dienst die de video bewaart of doorgeeft, zoals Videolab via je opleiding, dan hoort daar een verwerkersovereenkomst bij. Vraag je opleiding of werkgever daarnaar.
Als het misgaat
Raakt een opname kwijt, of komt hij bij iemand terecht voor wie hij niet bedoeld was, dan is dat een datalek. Dat meld je binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens als er een risico is voor je cliënt, en je informeert zo nodig je cliënt.
Dit is een samenvatting, geen juridisch advies. Kijk ook naar de beroepscode van je vereniging en naar autoriteitpersoonsgegevens.nl. Hoe EFT Oefenruimte zelf met gegevens omgaat, lees je op .
Het formulier om toestemming te vragen vind je op , stap 1.
Video Opname
Voorbereiden, samen kijken en beheren
EFT Oefenruimte neemt de privacy van je cliënten uiterst serieus. Deze app slaat zelf nooit een video op — niet op een server, nergens. De opname blijft bij jou: op je eigen apparaat of een versleutelde usb-stick. Voor het samen kijken gebruik je een Nederlandse dienst; de video zelf reist niet mee. Wat je hieronder invult is alleen je eigen administratie: welke opname, met welke toestemming, en wanneer hij weg moet.
Voorbereiding en veiligheid
Toestemming vragen
Vraag vóór de sessie schriftelijk toestemming aan je cliënt(en), en spreek af hoe lang je de opname bewaart, bijvoorbeeld tot vier weken na de supervisie.
Lokaal opnemen
Met je laptop, telefoon of een losse camera. Zet vooraf de automatische back-up van foto's en video's uit (iCloud-foto's, Google Foto's). Geen wifi-camera die naar een eigen server stuurt, en geen "opnemen in de cloud" in Zoom of Teams.
Versleuteld bewaren
Zet de opname direct na de sessie over naar een versleutelde usb-stick of computer (FileVault op een Mac, BitLocker op Windows), en haal hem van je telefoon. Zo blijft de video bij jou, in Nederland.
Voor je opneemt: je boodschappenlijstje
Kies je manier
1. Gebruiksgemak en veilig
- Camera en telefoon: je neemt op met je telefoon of laptop. Zet de back-up van foto's en video's uit (iCloud-foto's, Google Foto's), en neem niet op in de cloud van Zoom of Teams.
- Opslag: na de sessie zet je de opname over naar een versleutelde computer: FileVault aan op een Mac, BitLocker op Windows. Alleen jij logt erop in. Haal de opname daarna van je telefoon.
- Kosten: alleen een statief.
2. Veiliger, iets duurder
- Camera en telefoon: je neemt op met een apart apparaat, bijvoorbeeld een oude telefoon, alleen voor opnames: zonder iCloud- of Google-account, en wifi uit.
- Opslag: een usb-stick met ingebouwde versleuteling (geen gewone stick met alleen een wachtwoord), bijvoorbeeld de Kingston IronKey Vault Privacy 50. Op 14 oktober 2026 zag ik die voor €114 incl. btw (64 GB) bij één webwinkel; andere winkels vragen veel meer, dus vergelijk. Meer merken en uitleg: zie hieronder bij Opslag.
- De opname staat daarna alleen op de stick en niet op je computer. Haal hem direct van het opnameapparaat.
- Kosten: een statief en de stick.
Camera: waarmee neem je op?
Opslag: waar zet je de video na het opnemen?
Een refurbished iPhone als opnameapparaat
- Een simkaart is niet nodig.
- Kies een iPhone 11 of nieuwer, en controleer op apple.com of hij nog beveiligingsupdates krijgt.
- Minstens 128 GB: een iPhone heeft geen geheugenkaart.
- Accugezondheid liefst minstens 85 procent. Vraag het de verkoper.
- Niet gekoppeld aan het Apple-account van de vorige eigenaar.
- Instellen: iCloud-foto's uit, vliegtuigstand aan, wifi uit.
Hoeveel opslag heb je nodig?
Ruim gerekend, voor opnames van 90 minuten. Per opname is dat ongeveer 18 GB bij 1080p (HD) en 34 GB bij 4K.
- 2 opnames: 1080p circa 36 GB (een stick van 64 GB). 4K circa 68 GB (128 GB).
- 4 opnames: 1080p circa 72 GB (128 GB). 4K circa 135 GB (256 GB).
- 6 opnames: 1080p circa 108 GB (128 GB, krap: kies liever 256 GB). 4K circa 203 GB (256 GB).
- 8 opnames: 1080p circa 144 GB (256 GB). 4K circa 270 GB (512 GB).
- Voor supervisie is 1080p meestal ruim genoeg. Neem je op een telefoon of camera op, dan kan het bestand kleiner uitvallen. Maak een proefopname van 1 minuut en kijk hoeveel MB die is: dat getal keer 90 is je opname.
Checklist
- Toestemming schriftelijk binnen, en een bewaartermijn afgesproken.
- Camera vast op een statief of stevig plekje, met beide cliënten in beeld.
- Geluid getest met een korte proefopname.
- Batterij vol of oplader erbij, en genoeg opslag vrij.
- Codes, geen namen, in de bestandsnaam, bijvoorbeeld S07-12.
- De verwijderdatum in Mijn opnames zetten.
Beheer
Vastleggen in de app
Zet de opname in Mijn opnames hieronder: code, datum, toestemming, hoe je deelde, en tot wanneer je hem bewaart. De app herinnert je eraan als hij weg moet.
Op tijd verwijderen
Verwijder de opname overal: van de stick of computer, van je telefoon, uit de prullenbak, en trek een eventuele link in. Vink hem daarna af bij Mijn opnames. Met één knop zet je de verwijderdatum ook in je eigen agenda.
Na de opname: leren van je fragment
Mijn opnames
Alleen je administratie — geen video, geen namen. Gebruik de code van het stel, zoals bij .
Eerder ingevuld
Dit vulde je in bij een eerdere versie van deze pagina. Het blijft staan; zet het gerust over naar Mijn opnames, en haal een oude kijklink weg zodra die niet meer nodig is.
Toestemming video opname
Een opzet voor het vragen van toestemming aan een cliënt (stel) om een sessie op video op te nemen, ten behoeve van supervisie in je EFT-opleiding.
Dit is een concept, geen kant-en-klaar formulier. Ik heb dit zelf opgesteld, niet overgenomen van een bestaande bron. Voordat je dit met een cliënt gebruikt: laat het nakijken — bij voorkeur door je supervisor en, voor de juridische kant (AVG, bewaartermijnen), door iemand die daarvoor bevoegd is. Ik ben geen jurist en dit is geen juridisch advies.
Toestemmingsformulier beeld- en geluidsopnames (EFT-supervisie)
Gegevens therapeut
Naam therapeut
Praktijknaam
Gegevens cliënt(en)
Naam cliënt 1
Geboortedatum
Naam cliënt 2 (indien van toepassing)
Geboortedatum
Voor onze sessie zou ik die graag op video willen opnemen. Deze opname gebruik ik uitsluitend voor mijn eigen begeleiding: ik bespreek een fragment ervan met mijn supervisor, als onderdeel van mijn opleiding tot EFT-therapeut. Hieronder leg ik uit wat dat inhoudt, en vraag ik uw toestemming.
1. Doel van de opname
De opname omvat beeld en geluid van de sessie. Behalve door mijzelf wordt (een fragment van) de opname bekeken door mijn supervisor: naam supervisor — en, als dat voor mijn certificering nodig is, door een trainer of beoordelaar van Stichting EFT Nederland/ICEEFT. Bij groepssupervisie kan dit ook een kleine groep collega-therapeuten in opleiding zijn, die dezelfde geheimhoudingsplicht hebben.
2. Bewaartermijn en beveiliging
De opname wordt versleuteld bewaard, op waar: bijv. een versleutelde usb-stick of een versleutelde computer — nooit via een onbeveiligd of openbaar cloudkanaal. Ze maakt geen deel uit van uw vaste medische behandeldossier. Zodra de beoordeling of het supervisietraject waar deze opname voor bedoeld is, is afgerond, wordt de opname permanent vernietigd; uiterlijk termijn, bijv. 4 weken na de supervisiesessie.
3. Vrijwilligheid
Deelname is vrijwillig. U kunt toestemming weigeren, of op elk moment intrekken — ook tijdens de opname zelf, en zonder opgaaf van reden — zonder dat dit gevolgen heeft voor onze behandelrelatie of voor de behandeling. Bij intrekking wordt de al gemaakte opname niet meer gebruikt en verwijderd.
4. Vertrouwelijkheid
De opname valt, net als de rest van uw dossier, onder mijn medisch beroepsgeheim en de geldende privacywetgeving (AVG). Ze wordt uitsluitend gebruikt voor het hierboven genoemde doel: mijn eigen supervisie of certificering. Ze wordt nooit voor andere doeleinden gebruikt — ook niet commercieel of publiek — zonder dat ik u daar apart en specifiek toestemming voor vraag.
5. Herkenbaarheid
Anders dan bij aantekeningen is een video-opname niet te anonimiseren: u bent op beeld en stem herkenbaar voor wie de opname bekijkt.
6. Vragen
Vragen over deze opname, of over uw rechten rond deze gegevens, kunt u altijd aan mij stellen: contactgegevens.
Ondertekening
Hierbij verklaar ik/verklaren wij de bovenstaande informatie te hebben gelezen en akkoord te gaan met het maken en vertrouwelijk delen van deze opname voor het hierboven genoemde doel.
Datum
Plaats
Handtekening cliënt 1
Handtekening cliënt 2 (indien van toepassing)
Handtekening therapeut
Nogmaals: dit is een concept. Vul de open plekken pas in en gebruik dit pas met een cliënt nadat het is nagekeken.
Samen kijken via meetme.bit.nl
Voor samen kijken tijdens het supervisiegesprek hoeft er niets gebouwd te worden: een beveiligde videobelverbinding met schermdelen doet precies dit. Wij raden meetme.bit.nl aan — een gratis, Nederlandse dienst van BIT op basis van Jitsi Meet, gehost in Nederlandse datacenters die zowel ISO 27001 als NEN 7510 gecertificeerd zijn. Niemand hoeft een account aan te maken.
- Open meetme.bit.nl en verzin een gespreksnaam die niet te raden is: een combinatie van letters en cijfers, geen cliëntcode en geen namen.
- Zet in het gesprek zelf een wachtwoord op.
- Stuur gespreksnaam en wachtwoord naar je supervisor via een ánder kanaal dan waarmee je verder samenwerkt — bel het door, of stuur het wachtwoord apart per sms.
- Speel de video af vanaf je eigen apparaat of versleutelde usb-stick, en deel je scherm (met geluid).
- Sluit na afloop het gesprek; er blijft niets van de video achter bij de dienst.
Voldoet niet: de video vooraf uploaden naar een videobeldienst, of een Zoom- of Teams-vergadering waarbij "opnemen in de cloud" aanstaat.
Als live samen kijken niet kan
Wil of moet je supervisor de opname op een ander moment bekijken, zonder jou erbij? Dan passen twee routes bij het uitgangspunt van deze app: de video blijft in Europa, en de supervisor kan kijken zonder een eigen kopie te maken.
Versleutelde usb-stick, in persoon
Als je supervisor dichtbij is. Geef de pincode of het wachtwoord nooit samen met de stick mee, maar apart — bel het door. Spreek af dat de supervisor niets kopieert en de stick teruggeeft.
Videolab, via je opleiding of instelling
Een platform dat speciaal gebouwd is voor het delen van behandel- en opleidingsopnames. De supervisor kan kijken en aantekeningen maken zonder te downloaden, en er wordt bijgehouden wie wat heeft bekeken. Europees bedrijf (Codific, België), opslag binnen de EU, ISO 27001-gecertificeerd. Videolab werkt met instellingen: vraag bij je opleiding of werkgever of zij het al gebruiken. Of het ook de Nederlandse zorgnorm NEN 7510 dekt, staat niet op hun site — vraag dat na.
Waarom we een gewone cloud (ook een Europese) hier niet aanraden
Europese, versleutelde opslagdiensten zoals Tresorit of Proton Drive spelen een video in de browser alleen af tot 100 à 150 MB. Een opgenomen sessie is al snel 1 GB of meer. Je supervisor moet het bestand dan downloaden — en daarmee staat er een kopie op een apparaat waar jij geen zicht op hebt. Diensten als Google Drive, OneDrive, iCloud en Dropbox zijn daarnaast Amerikaans, en vallen daarmee buiten het uitgangspunt van opslag in Europa.
Bewaren en definitief verwijderen
Bewaar niet langer dan je met je cliënt hebt afgesproken — zodra de supervisie of beoordeling waarvoor je opnam achter de rug is, kan de opname weg. En weg betekent: overal weg. Loop deze plekken langs:
- De stick of je computer: verwijder het bestand, en leeg daarna de prullenbak.
- Je telefoon of camera: stond de opname daar eerst, verwijder hem daar ook — en leeg ook "Recent verwijderd" of de prullenbak in je foto-app, want daar blijft een video nog weken staan.
- Een back-up: maakt je computer automatisch back-ups (Time Machine, een externe schijf), dan kan de opname daar nog in staan.
- Videolab of een andere dienst: heb je de opname daar gedeeld, verwijder hem daar en trek de toegang van je supervisor in.
Vink de opname daarna af bij Mijn opnames. Zo weet je later zeker dat het gebeurd is — en wanneer.
Als het toch misgaat
Twijfel je of een wachtwoord, stick of opname in verkeerde handen is gekomen — bijvoorbeeld een verloren stick of telefoon, of een gespreksnaam die naar de verkeerde persoon ging? Onderneem dan meteen actie:
- Sluit het gesprek bij meetme.bit.nl en start een nieuw gesprek, met een nieuwe naam en een nieuw wachtwoord. Trek bij Videolab de toegang in.
- Een verloren versleutelde stick is niet te openen zonder de code — maar noteer het wel. Een verloren telefoon: wis hem op afstand (Zoek mijn iPhone, Google Zoek mijn apparaat).
- Noteer voor jezelf wat er gebeurde en wanneer je het hebt gecorrigeerd — nuttig als je er later verantwoording over moet afleggen, bijvoorbeeld bij je supervisor of bij een klacht.
- Twijfel je of dit een meldingsplichtig datalek is (AVG)? Overleg met wie in jouw praktijk de AVG-verantwoordelijke is, of raadpleeg de Autoriteit Persoonsgegevens.
Waar dit op gebouwd is
Uitgangspunt: opslag in Europa. De video blijft op je eigen apparaat of stick, in Nederland. Voor samen kijken gebruik je een Nederlandse dienst; bekijkt je supervisor later, dan via een Europees platform of in persoon.
Nederland heeft een eigen norm voor informatiebeveiliging in de zorg: NEN 7510. Deze app is daar niet voor gecertificeerd — dat hoeft ook niet, want er wordt hier geen video opgeslagen. Maar de opzet volgt wel dezelfde vijf punten die die norm aan een zorgverlener stelt, in gewone taal:
- Wie erbij mag: alleen wie de gespreksnaam en het wachtwoord heeft — en die stuur je via een ander kanaal dan waarmee je verder met je supervisor werkt.
- Bijhouden wie wat heeft bekeken: bij live kijken zie je zelf wie er in het gesprek zit. Videolab houdt zelf bij wie een opname heeft bekeken. Deze app houdt alleen jouw administratie bij: welke opname, met welke toestemming, en wanneer hij weg is.
- Wat je doet als het misgaat: een nieuw gesprek met een nieuw wachtwoord, toegang intrekken — zie hierboven.
- Wat er gebeurt als een dienst uitvalt: de video komt nooit bij deze app terecht; een storing hier verandert niets aan jouw opname.
- Met wie we samenwerken: meetme.bit.nl draait bij BIT, in Nederlandse datacenters die zowel ISO 27001 als NEN 7510 gecertificeerd zijn — nagekeken, niet aangenomen.
Werk je via een praktijk met een zakelijk Microsoft 365- of Google Workspace-abonnement, en wil je dat toch gebruiken? Vraag dan na bij wie het abonnement beheert of er een verwerkersovereenkomst is en waar de gegevens staan. Buiten het uitgangspunt van deze app blijft het: het zijn Amerikaanse bedrijven.
Zie .
Mijn Leerplan
leg uit
INTENSIEF OEFENEN
Intensief oefenen is een werkvorm van Lieven Migerode, waar ik van Jef Slootmaeckers over hoorde. Het houdt in:
- Neem een video op van een sessie met een stel ().
- Kies één moment uit de sessie.
- Schrijf een transcriptie van 7 minuten vóór dat moment tot 7 minuten erna ().
- Schrijf een procesreflectie op dat moment ().
- Schrijf twee dagen later opnieuw een reflectie op hetzelfde fragment.
- Herhaal dit elke week met een nieuwe opname.
- Beperk je hierbij tot een focuspunt: vertraag, verdiep, verfijn.
Vooropleiding en supervisies
Lijst: EFT Supervisoren in Nederland en België (Stichting EFT Nederland). (i.o.) = supervisor in opleiding.
Competentielijst
Werk vanuit de .
Bepaal de volgorde en prioriteit
Kies je focus
Feedback van je supervisor
Kies je bundel
Beheersen
Verdiepen I/II
Basis
Mijn leerplan
Maak het concreet
Planner
Mijn leerplan
Leerplan opslaan
Bestandsnaam: naam, Leerplan, volgnummer en datum.
Alles samen, in een document. Stuur het via je gebruikelijke kanaal (mail, sms of een app); je supervisor laadt het in de app in.
Mijn Supervisanten
Je caseload in één oogopslag
De namen van je supervisanten mogen hier staan; de namen van hún cliënten niet. Alles blijft op dit apparaat, en gaat mee in je werkbestand.
Mijn Dossiers
Het proces van je supervisanten volgen
Zo laad je een bestand van je supervisant in
- Eenmalig: zet je supervisant op met + Supervisant toevoegen (naam, sinds, traject) en Opslaan.
- Je supervisant tikt in de app op Stuur naar mijn supervisor en stuurt je het bestand via mail, sms of een app (bijvoorbeeld Signal of WhatsApp). Het heet naar je supervisant, bijvoorbeeld Anna de Vries-supervisievoorbereiding-26-09-28.
- Bewaar het bestand op je apparaat. Op de computer: de bijlage bewaren, meestal komt hij in Downloads. Op de iPhone of iPad: tik op de bijlage, dan Deel en Bewaar in Bestanden.
- Open hier het dossier van je supervisant (tik op de naam) en daarin Leerplan en supervisievoorbereiding.
- Tik op Bestand van … inladen en kies het bestand. Op de iPhone vind je het via Bladeren.
- Klaar: het leerplan, de competentielijst en de voorbereiding staan in het dossier, met de datum. Eerder ontvangen bestanden blijven staan. Bij Mijn lezing noteer je wat je opvalt.
Bewaren: alles blijft op dit apparaat. Maak af en toe een werkbestand via Bewaren. Het ontvangen bestand kun je daarna uit je Downloads of Bestanden weggooien.
Terugsturen: na een beoordeling tik je op Opslaan en bestand maken voor …. Het bestand heet bijvoorbeeld Anna de Vries-feedback-26-09-28. Stuur het terug via mail, sms of een app; je supervisant laadt het in bij Mijn Leerplan, stap 3.
Alles blijft op dit apparaat en gaat mee in je werkbestand.
Video Opname bekijken en evalueren
Als je een opname niet live in de supervisie bekijkt
Kies de supervisant en de opname
De app speelt de video alleen af. Hij wordt niet opgeslagen en niet verstuurd, en verdwijnt uit de app zodra je deze pagina verlaat.
Leg fragmenten vast
EvaluatieA = gaat goed · B = aandachtspunt · C = focus
Bewaar in het dossier
Wat je hier vastlegt blijft staan, ook als je tussendoor weggaat. Een fragment met A/B/C zet je later vanuit het dossier met één tik klaar in de competentielijst.
Zo organiseer je het veilig
Het liefst: live, samen
De veiligste route is samen kijken tijdens de supervisie. Je supervisant speelt de opname af op het eigen apparaat en deelt het scherm via meetme.bit.nl. Er komt dan geen bestand bij jou terecht.
Apart kijken: hoe de opname bij je komt
In persoon op een versleutelde usb-stick, of via Videolab. Niet via mail, WhatsApp, WeTransfer of een gedeelde map in de cloud: dan staat de opname op plekken waar je geen zicht op hebt.
Op je eigen apparaat
Open het bestand hier, direct van de stick of uit je map Downloads. Zet het niet in Foto's: iCloud-foto's en Google Foto's sturen het ongemerkt naar de cloud. Kijk op een computer met versleuteling aan (FileVault op een Mac, BitLocker op Windows), met een scherm dat anderen niet meelezen.
Toestemming
Je supervisant heeft vooraf schriftelijk toestemming van de cliënt(en) gevraagd, ook voor het bekijken door jou. Twijfel je, vraag er dan naar voordat je kijkt.
Wat deze app bewaart
Alleen je aantekeningen: de code van de opname, de tijdstippen, de onderdelen, de A/B/C en je notities. Geen video en geen namen van cliënten. De video speelt alleen zolang deze pagina open is.
Na afloop verwijderen
Verwijder de opname meteen na het kijken: van je computer, uit Downloads én uit de prullenbak. Geef de stick terug, of laat de Videolab-link intrekken. Laat je supervisant weten dat je klaar bent, zodat die de opname kan afvinken bij Mijn opnames.
De zes stappen voor je supervisant, van toestemming tot verwijderen, staan op .
Over Oefenruimte
Samen op weg naar certificering
EFT Oefenruimte is een gestructureerde, veilige omgeving waarin beginnende en gevorderde EFT-therapeuten, supervisanten en supervisoren samen toewerken naar certificering.
Deze app brengt supervisor en supervisant samen, helpt het opstellen van een leerplan makkelijk te maken, biedt een plek voor zelfstudie, oefenen, sessies voorbereiden, veilig live video’s streamen, reflectie en supervisies. Alles op een plek.
Mijn Leerplan en Studiebundels
Na een supervisie-sessie scoort je supervisor de competentielijst, geeft feedback en een advies. Na dit bestand via mail naar de supervisant te sturen, importeert de supervisant de nieuwe scores en feedback, om hiermee een nieuw leerplan op te stellen. Zo helpt deze app de supervisor en supervisant samen focus te houden en consistent de route vast te houden. Met de competentielijst altijd als startpunt en routekaart.
MIJN LEERPLAN leidt je in zeven stappen naar een helder, concreet uitgewerkt plan met een to-dolijst.
- Competentielijst: je scores.
- Volgorde en prioriteit: waar begin je?
- Kies je focus: één of meer leerdoelen, met je aandachtspunten en die van je supervisor.
- Bundel: vink aan wat je meeneemt, of voeg zelf iets toe.
- Concreet: welk boek, welke video, welke skills.
- Planner: hoe vaak, hoe lang, en eventueel in je agenda.
- Mijn Leerplan: je overzicht, als to-do-lijst voor de week, als pdf of voor je supervisor.
STUDIEBUNDELS kun je zien als een pakketje zelfstudie-vormen, passend bij je score in de competentielijst.
Worstel je nog met een onderdeel uit de competentielijst? Dan wordt je aangeboden te starten met Verdiepen. Je begint met het versterken van goede vakkennis en overzicht, en je kunt ‘droog oefenen’ met skills. Zit dat erin, dan groei je vanzelf door naar Toepassen, waar je doorgaat met ‘live oefenen’.
Zo werk je stap voor stap, gestructureerd, consistent en met focus, de gebieden door waar je mee worstelt. Totdat je bij de bundels Beheersen toewerkt naar het integreren van alles wat EFT zo mooi en effectief maakt, om via Verfijnen toe te werken naar het einddoel: Certificeren.
Meer Over Bundels
Je competentielijst is leidend. Op basis van je rode en oranje scores biedt de app je bij elk onderdeel de meest geschikte bundel aan, of volgt hij het advies van je supervisor.
- Verdiepen I: droog oefenen, Tango moves 1 en 2.
- Verdiepen II: droog oefenen, Tango moves 3, 4 en 5.
- Toepassen I: live oefenen, Tango moves 1 en 2.
- Toepassen II: live oefenen, Tango moves 3, 4 en 5.
- Beheersen: alles integreren in je eigen sessies, met Tango moves 1 t/m 5.
- Verfijnen: je eigen vocabulaire verfijnen.
- Certificeren: je dossier voor certificering.
Verfijnen en Certificeren gaan open als je supervisor groen licht geeft, aan de hand van je scores voor Beheersen. Vakkennis heeft geen eigen bundel: die heb je in elke fase nodig.
Voor supervisoren
Supervisoren krijgen een overzichtelijke omgeving om hun supervisanten te coachen en van feedback te voorzien, met per supervisant één dossier waarin alles bijeen staat.
Als supervisor volg je je caseload in één dossier: de evaluaties van de competentielijst door de tijd, het leerplan en de voorbereiding van je supervisant, je verslagen, en video's die je per fragment evalueert.
Tussen supervisant en supervisor gaat één bestand heen en weer: het leerplan naar de supervisor, de aandachtspunten terug. Zo werkt elke supervisie door in wat je daarna oefent. Het beoordelen blijft bij je supervisor, en de certificering bij EFT Nederland en ICEEFT.
Veilig video’s streamen
Ook voor video-opnames biedt de app een veilige route, ingericht naar de Europese privacywet (AVG). Je bereidt je opname voor, van toestemming tot verwijderen, en laat hem live zien tijdens je supervisie door je scherm te delen via een Nederlandse dienst. De app bewaart zelf nooit een video.
Hier oefen je, het leren komt uit de boeken
De app concurreert niet met de literatuur, de trainingen of je supervisor. Ze maakt zichtbaar wáár verdieping nodig is, en wijst daarheen. Strand je over meerdere sessies steeds bij hetzelfde punt, dan is dat het moment om het hoofdstuk echt te lezen, of er een cursus over te volgen. Bij de stappen, de moves en de skills staan daarom verwijzingen, geen uitwerkingen.
Wat je vastlegt gaat over jou: wat je probeerde, waar je vastliep, wat je de volgende keer anders doet. Gaat een aantekening vooral over je cliënten, dan hoort hij in het cliëntdossier. Je oefent hier; je documenteert geen behandeling.
Veilig
Wat je invult (je leerplan, reflecties, notities) blijft op je eigen apparaat en in je eigen werkbestand. Geen video's in de app; over cliënten schrijf je in codes, zonder namen.
Twee dingen gaan wel via de server. Voor je account bewaren we alleen je e-mailadres en je aantal beurten. En als je spart, gaan je vraag en de tekst van je leerplan naar de AI om een antwoord te maken; wij bewaren die vraag niet. Meer in de en op .
Bouw je eigen Vocabulaire op
Verzamel je favorieten in je eigen bibliotheek. Sla je woorden en beelden op die je vindt tijdens therapiesessies, interactieve oefeningen, video-opnames en supervisies. Zo verdampt er niets.
Tot slot
Lettergrootte
Hoe sla ik op en vind ik alles goed terug?
Vanzelf bewaard. Alles wat je typt, wordt binnen een seconde bewaard. Je hoeft nergens op "opslaan" te tikken.
Alles blijft staan. Elk blad houdt zijn eigen inhoud. Open je de app weer, dan staat alles klaar.
Alleen op dit apparaat. Die bewaring zit in de browser van dit apparaat. Ze kan verdwijnen als je lang wegblijft, van apparaat of browser wisselt, of als de opslag vol raakt.
Bewaar af en toe een werkbestand. Tik op een willekeurig blad op "Bewaren" en kies Werkbestand. Eén bestand bevat alles wat je hebt ingevuld.
Terugzetten. Iets kwijt, of verder op een ander apparaat? Zet je laatste werkbestand terug via . Alles komt terug zoals het was.
Testfase
Van oktober 2026 tot medio januari 2027 loopt een testfase. Daarin onderzoeken we of de app aansluit bij de behoeften van supervisanten en supervisoren, en welke aanpassingen wenselijk zijn. Met die bevindingen zoeken we graag verbinding met Stichting EFT Nederland, om te onderzoeken of en hoe EFT Oefenruimte verder ontwikkeld kan worden.
Feedback
Deze app is nog volop in ontwikkeling. Je feedback is welkom — klap het formulier open, vul in, en stuur het als Word of pdf terug.
Feedbackformulier
A. Wat viel je op
B. Ook waardevol voor mij
C. Verder
Vul in, bewaar als Word of pdf, en stuur dat bestand naar mij terug — bvandongen.praktijk@gmail.com.
Rondleiding. In korte stappen zien waar je wat vindt: voor supervisanten veertien, voor supervisoren acht.
Zo werkt de app: alles werkt samen
De kern: alles werkt samen. Je leerplan, het sparren, het voorbereiden van en reflecteren op sessies, en je supervisie zijn in de app met elkaar verbonden. Je leerplan is de rode draad: de app legt je focus en werkpunten naast alles wat je doet en onthoudt wat je supervisor zag. Zo versterk je je skills stap voor stap, tot je supervisor ze als “Goed” beoordeelt, op weg naar certificering.
Bij Sparren heb je altijd een sparringpartner bij de hand. Vóór een sessie: waar focus je op, welke interventie past, wat zeg je dan precies? Na een lastige sessie: waar liep het vast, en wat doe je de volgende keer?
- De app kent je leerplan. Je vraag wordt naast je focus en werkpunten gelegd, zodat je blijft oefenen waar je aan werkt.
- De app onthoudt wat je vastlegt. Feedback van je supervisor, je eigen reflecties en wat je in het sparren wilde proberen. Worstel je ergens mee, dan haalt de app dat actief terug: “Je supervisor zag eerder dat …”
- Concreet. Wat je kunt doen, met voorbeeldzinnen die je in de sessie kunt gebruiken.
Zo werkt de leerloop
- LeerplanKies je focus en maak die concreet.
- OefenenBereid sessies voor en evalueer ze met Studie sparren.
- Laten zienNeem een sessie op en bespreek die in supervisie.
- VastleggenZet wat je supervisor zag in Mijn werkpunten.
- Groen?Dan kies je een nieuwe focus. Nog niet? Stel bij en oefen verder; de app neemt de feedback mee.
De app vervangt je supervisie, intervisie of teamoverleg niet. Het helpt je de focus van je leerplan vast te houden.
Privacyverklaring
Wie. EFT Oefenruimte is een testversie van een oefen-app voor EFT-therapeuten. De app wordt aangeboden door Praktijk Van Dongen (eenmanszaak, KvK 61928828, Utrecht). Ik, Bas van Dongen, ben verantwoordelijk voor de gegevens die je in de app achterlaat. Vragen over privacy: info@eft-oefenruimte.nl.
In het kort. Om met de AI te sparren maak je een account met alleen je e-mailadres, zonder wachtwoord. Wat je in het schetsvak schrijft, gaat via mijn server naar een AI-dienst om een antwoord te maken; ik bewaar je schets en het antwoord zelf niet. Al het andere invulwerk blijft op je eigen apparaat. Ik gebruik je gegevens niet voor reclame en verkoop ze niet door.
Geen gegevens van cliënten. Schrijf je schets zonder namen of herkenbare gegevens van cliënten of anderen: geen namen, plaatsen, beroepen, leeftijden of details waaraan iemand te herkennen is. Maak de situatie algemeen en onherkenbaar.
Wat ik bewaar en hoe lang. Je e-mailadres, je aantal beurten en het moment van laatste gebruik: zolang je account actief is; gebruik je het 12 maanden niet, dan verwijder ik het. Inloglink en code: versleuteld, 20 minuten geldig. Je inlogsessie: 90 dagen of tot je uitlogt. Technische tellers tegen misbruik (zonder naam, versleuteld): hooguit 24 uur.
Waarom mag dat. E-mailadres en beurten zijn nodig om je de dienst te leveren. De tellers en beveiliging gebruik ik vanwege mijn gerechtvaardigd belang: de app veilig en beschikbaar houden.
Met wie. Anthropic (de AI-dienst Claude) maakt het antwoord. Anthropic traint zijn modellen niet met deze gegevens en verwijdert invoer en antwoord binnen 30 dagen, behalve bij vermoeden van misbruik of als de wet het vraagt. Anthropic verwerkt gegevens ook in de Verenigde Staten, onder de Europese standaardcontractbepalingen. TransIP host de app in Nederland. Brevo verstuurt de inlogmail. Verder deel ik niets, tenzij de wet dat verlangt.
Beveiliging. Alles gaat via een beveiligde verbinding. Inlogcodes en sessies bewaar ik alleen versleuteld. De map met gegevens is van buitenaf niet bereikbaar, inlogpogingen zijn begrensd en alleen ik heb toegang tot het beheer.
Jouw rechten. Je kunt me vragen om inzage, correctie, verwijdering, beperking, bezwaar of overdracht van je gegevens. Mail naar info@eft-oefenruimte.nl; ik reageer binnen een maand. Ben je het niet eens met hoe ik met je gegevens omga, dan kun je klagen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Datalek. Gaat er iets mis waardoor je gegevens in verkeerde handen kunnen komen, dan meld ik dat binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens als de wet dat vraagt, en bij een groot risico ook aan jou.
Feedback. Geef je feedback (akkoord of niet akkoord, met een toelichting), dan bewaar ik die met je naam of e-mailadres om de app te verbeteren. Het antwoord van de app bewaar ik alleen als je dat zelf aanvinkt; wat je zelf in het sparvak schreef nooit.
Testfase. De app is in testfase en daarom gratis. Verandert er iets in wat ik met je gegevens doe, dan pas ik deze verklaring aan en laat ik het je weten.
Laatst bijgewerkt: 8 november 2026.
Gebruiksvoorwaarden
Waarvoor. De app helpt je oefenen en je leerproces rond EFT-supervisie ordenen. Ze vervangt geen supervisie, training of behandelrichtlijn.
Eigen verantwoordelijkheid. Je gebruikt de app op eigen verantwoordelijkheid. Er kunnen fouten in zitten; aan de inhoud kun je geen rechten ontlenen.
Jouw gegevens. Wat je invult, blijft op je eigen apparaat en in je eigen werkbestanden. Alleen wat je naar de AI verstuurt, gaat via de server naar de AI-dienst; zie de privacyverklaring. Je bepaalt zelf wat je bewaart en deelt. Over cliënten schrijf je alleen in codes, nooit met namen.
Auteursrecht. Teksten, opzet, vormgeving en code van de app zijn auteursrechtelijk beschermd. Overnemen, kopiëren of verspreiden, geheel of gedeeltelijk, mag alleen met schriftelijke toestemming van Bas van Dongen.
Bronnen van anderen. De competentielijst volgt de scorelijst van Stichting EFT Nederland; de rechten daarop liggen bij de stichting. Andere bronnen staan op .
Testfase. Tijdens de testfase is de app gratis. Voorwaarden en inhoud kunnen nog veranderen.
Colofon
Oefenruimte is gemaakt door Bas van Dongen, NVRG systeemtherapeut, voor zijn eigen EFT-traject. Onafhankelijk ontwikkeld: dit is geen uitgave van EFT Nederland, ICEEFT of een opleidingsinstituut, en er is geen verband met zijn werkgever.
De app is op persoonlijke titel ontwikkeld. Mocht ze aansluiten bij een bredere behoefte, dan werkt hij dit graag verder uit in overleg met een redactie, ingebed in Stichting EFT Nederland, die over de inhoud beslist.
Reacties en verbeterpunten zijn welkom op bvandongen.praktijk@gmail.com. Vermeld daarbij het versienummer hieronder, dan is duidelijk welke versie je voor je had.
© 2026 Bas van Dongen. Alle rechten voorbehouden.
Vragen over EFT supervisie
Hoi lieve collega, dank je wel als je even 10 minuutjes de tijd wilt nemen.
Om het kort uit te leggen: het hele leerproces van basiscursus EFT, via verdiepingscursus, specialisaties, supervisies, is een hele reis. Een mooie, super leerzame reis, maar ook een reis met veel uitdagingen — inhoudelijk, maar ook organisatorisch en administratief — om overzicht en focus te houden en zo toe te werken naar certificering.
Dat heeft me aangezet tot wat ideeën over hoe ik dat kan verbeteren. Ik ben iets aan het ontwikkelen, waarmee ik mezelf maar ook andere supervisanten (en supervisoren) hoop te kunnen helpen in het EFT-leerproces. Het krijgt al wel wat vorm, en ik zoek ook overleg met de stichting en supervisoren, zoals Ineke.
Om dat initiatief goed in de steigers te zetten, start ik graag met een kort aantal vragen aan mensen die in supervisie zijn en op termijn richting certificering willen. Natuurlijk dacht ik direct aan jullie en leek het me leuk er samen over te babbelen. Daarom hier enkele vragen. Zou je deze even willen doorlezen, willen beantwoorden en ze aan me terugsturen? Met jullie informatie kan ik echt aan het werk voor verbeteringen. Als je je antwoorden opschrijft en aan me toestuurt, houden we woensdag ruimte om bij te praten.
Dank je wel!
Hoe makkelijk / wisselend / lastig / of tijdrovend vind je het om je supervisies voor te bereiden?
Hoe makkelijk / wisselend / lastig / of tijdrovend vind je het om alle vaktechnische informatie en aantekeningen van supervisies georganiseerd en paraat te houden, voor je therapiesessies of supervisie?
Hoe makkelijk / wisselend / lastig / of tijdrovend vind je het om de adviezen van een supervisor vast te houden en beschikbaar te houden in je werk?
Hoe makkelijk / wisselend / lastig / of tijdrovend vind je het om informatie, zoals de competentielijst, te vertalen naar zelfstudie, oefenen en je voorbereiding op therapiesessies?
Vul in, bewaar als Word of pdf, en stuur dat bestand naar mij terug — bvandongen.praktijk@gmail.com.
Veilig werken
Hoe deze app zich verhoudt tot je dossier, en wat je zelf regelt.
1. Alles blijft bij jou
De pagina zelf komt van een webadres, zoals elke website. Wat je invult gaat die kant niet op: dat blijft op dit apparaat. Er is geen server die je werk ontvangt en geen account waar het onder staat.
Wat je invult wordt automatisch bewaard in de browser van dit apparaat, zodat je niets kwijtraakt als je de pagina ververst of sluit. Het staat daarmee op jouw computer of telefoon — dus niet op een gedeeld apparaat werken, en achteraf wissen met de knop hieronder. Wil je je werk meenemen naar een ander apparaat, bewaar dan een werkbestand via Bewaren op een willekeurig blad, en zet het hier terug.
Je werk staat in de browser van dit apparaat. Bewaar af en toe een werkbestand, zodat je een kopie in handen hebt.
Terugzetten vervangt alles wat nu in de app staat. De toestand van vlak daarvoor wordt eenmalig bewaard, zodat je een misklik kunt terugdraaien. Datzelfde geldt voor wissen: ook daarvoor wordt die ene toestand bewaard.
2. Codes in plaats van namen
Gebruik een volgnummer: S07 voor het zevende stel, S07-12 met het sessienummer erbij. Geen initialen en geen geboortejaar — die zijn terug te rekenen naar een persoon. Binnen een stel zijn de partners A en B; kies één keer wat A is en houd dat vast.
3. De sleutel ligt in je dossier
Welke code bij welk stel hoort, noteer je in je cliëntdossier — daar staan hun gegevens toch al, beveiligd en met een bewaartermijn. Zolang die sleutel alleen daar ligt, staat er in je hele oefenbibliotheek niets wat naar iemand te herleiden is. Zet hem dus niet in een bestandsnaam en niet in dit tabblad.
4. Beschrijf de cyclus, niet de mensen
De cyclus, de emotie en je eigen valkuil zijn te beschrijven zonder beroep, woonplaats, aantal kinderen of een bijzonder voorval — en samen maken die een stel alsnog herkenbaar, ook zonder naam. Lukt het beschrijven niet zonder, dan gaat je aantekening waarschijnlijk over de cliënt en niet over jouw handelen.
5. Waar je downloads staan
Bewaar ze zoals je andere werkstukken bewaart: op een apparaat met schermvergrendeling, in een map die niet gedeeld wordt, met de back-up die je toch al hebt.
6. Delen met je supervisor
Stuur een uitgevoerd blad via het kanaal dat je met je supervisor al gebruikt voor casuïstiek, niet via gewone mail. Er staan codes in en geen namen, maar het gaat wel over echte mensen.
7. In een groep
In groepssupervisie en intervisie kijk je naar het materiaal van een collega. Schrijf op dat blad over je eigen reactie en je eigen handelen: wat je zag, wat je gezegd zou hebben, wat het bij jou deed. Daarmee blijft het jouw leerdossier, en neem je het stel van je collega niet mee naar huis.
Gebruik ook hier een code voor de casus, en spreek als groep af wat er na afloop met de bladen gebeurt.
8. Delen met collega’s
Geef ze het bestand, geen link naar iets van jou. Ieder draait zijn eigen exemplaar en er komt niets bij jou terecht. Daarmee blijf je van hun materiaal af, en zij van dat van jou.
9. Video-opnames voor supervisie
Uitgangspunt: de opname blijft in Europa, en het liefst bij jou. De route in zes stappen — van toestemming tot verwijderen — staat op , met een plek om je opnames bij te houden. Hieronder staat concreet wat wél en wat niet voldoet: bij de opslag, bij het opnemen zelf, en bij het delen met je supervisor.
Opslag: waar zet je de video na het opnemen?
Voldoet: een usb-stick met ingebouwde versleuteling — niet een gewone stick met alleen een wachtwoord erbovenop, dat is te omzeilen. Drie merken die dit maken, met een typenaam om mee te zoeken bij een computerwinkel: Kingston IronKey Vault Privacy 50, Apricorn Aegis Secure Key 3 NX (met een invoertoetsenbord op de stick zelf, dus geen aparte software nodig) en iStorage datAshur PRO. Prijzen verschillen sterk per winkel. Gezien op 14 oktober 2026: de IronKey Vault Privacy 50 van 64 GB voor €114 incl. btw bij één Nederlandse webwinkel, en €236 bij een zakelijke leverancier; de iStorage datAshur PRO2 van 32 GB voor €220 incl. btw bij een zakelijke leverancier. Vergelijk dus even, bijvoorbeeld op Tweakers of bij een computerwinkel. Het blijft een kleine uitgave in verhouding tot wat er misgaat als een gewone stick kwijtraakt.
Voldoet ook: een versleutelde computer — FileVault aan op een Mac, BitLocker (of Apparaatversleuteling) op Windows — mits alleen jij erop inlogt.
Voldoet niet: een gewone, onversleutelde usb-stick of externe harde schijf — bij verlies is de inhoud voor iedereen te openen die hem vindt. Ook een map op je computer waar een partner, huisgenoot of collega ook bij kan, voldoet niet.
Camera: waarmee neem je op?
Voldoet: de camera van je laptop of telefoon, of een losse camera, zolang de opname alleen lokaal wordt opgeslagen en niet automatisch wordt weggestuurd. Zet daarvoor vooraf de automatische back-up van foto's en video's op je telefoon uit.
iPhone Instellingen aanpassen
- Open Instellingen.
- Tik bovenaan op je naam.
- Tik op iCloud en daarna op Foto's.
- Zet "Synchroniseer deze iPhone" uit. Bij een oudere versie van iOS heet dit "iCloud-foto's".
- Vraagt de iPhone wat hij met je bestaande foto's moet doen, kies dan "Download foto's en video's". Dan blijven ze op je telefoon staan.
Android Instellingen aanpassen
- Open de app Google Foto's.
- Tik rechtsboven op je profielfoto of initiaal.
- Tik op "Instellingen voor Foto's" en daarna op "Back-up".
- Zet "Back-up" uit.
- Stuurt een andere app je foto's ook automatisch naar de cloud, zoals OneDrive of Dropbox, zet die dan ook uit.
Doe je dat niet, dan staat de opname zonder dat je het merkt alsnog op een server van Apple of Google.
Voldoet niet: een "slimme" beveiligingscamera of een goedkope wifi-camera die opnames verplicht naar een eigen app of server stuurt — vaak buiten Europa, en meestal niet uit te zetten. Denk aan de meeste Ring-, Nest- of budget- wifi-camera's. Ook videobellen met de "opnemen in de cloud"-knop van bijvoorbeeld Zoom of Teams voldoet niet; kies daar altijd voor lokaal opnemen.
Delen met je supervisor
Voldoet, en heeft de voorkeur: samen kijken in het supervisiegesprek via meetme.bit.nl (Nederlands, ISO 27001 en NEN 7510): jij speelt de video af op je eigen apparaat en deelt je scherm, de video zelf gaat nergens heen.
Voldoet ook: in persoon overhandigen (de versleutelde usb-stick), als je supervisor dichtbij is — met de code apart, nooit bij de stick. En voor een supervisor die later wil kijken: Videolab, via je opleiding of instelling — een Europees platform voor behandelopnames, waarbij de supervisor kan kijken zonder te downloaden.
Voldoet niet: WhatsApp (de bestanden zijn onderweg wel versleuteld, maar het is niet gemaakt voor cliëntgegevens en er blijft metadata achter over wanneer en van waar je iets verstuurt), gewone e-mail met het bestand als bijlage, en een link naar Google Drive, OneDrive, iCloud of Dropbox — Amerikaanse diensten, dus buiten het uitgangspunt van opslag in Europa. Ook een link via een Europese opslagdienst raden we voor een hele sessie niet aan: die spelen grote video's niet in de browser af, dus je supervisor moet downloaden en heeft dan een eigen kopie.
Exits en blokkades
2. Veelvoorkomende vormen van Exits en Blokkades
In de praktijk kom je verschillende uitingsvormen tegen. Het helpt om deze te categoriseren:
Cognitieve exits
- Verstandelijk verklaren (intellectualiseren): De cliënt gaat heel analytisch praten over het probleem in plaats van het te voelen (“Als we kijken naar de statistieken van onze communicatie...”).
- Verhalen vertellen (storytelling): De cliënt blijft eindeloos feiten en situaties uit het verleden herhalen om maar niet in het huidige gevoel te hoeven zakken.
Gedragsmatige en non-verbalen exits
- Lachen of grappen maken: Ernstige of pijnlijke zaken worden weggelachen zodra het te dichtbij komt.
- Blikvermijding: Wegkijken van de therapeut of de partner op het moment dat er naar de emotie wordt gevraagd.
- Fysieke onrust: Onrustig bewegen, op de klok kijken, of plotseling de neus moeten snuiten of water willen drinken.
Interactionele exits
- Vingerwijzen (de partner beschuldigen): Zodra de therapeut vraagt: “Wat gebeurt er vanbinnen bij jou?”, antwoordt de cliënt met: “Nou, zij doet altijd zo lelijk tegen mij!” (terugval in de negatieve cyclus).
- De bal terugkaatsen: De vraag naar binnen wordt meteen teruggegeven aan de therapeut of de partner (“En hoe zit dat bij jou?” of “Dat moet je haar vragen.”). De aandacht gaat weg van het eigen gevoel.
- De therapeut pleasen: Praten in ‘EFT-termen’ of sociaal wenselijke antwoorden geven om de diepte te vermijden (“Ik voel me nu heel erg onveilig, dus ik trek me terug” — zonder dat de emotie daadwerkelijk doorleefd wordt).
- De therapeut aanvallen: Kritiek op de therapeut of de methode (“Wat heeft dit voor zin?”, “U begrijpt me niet.”). Boosheid op de therapeut voelt veiliger dan kwetsbaar zijn. Het kan ook een eerlijk signaal zijn dat je te snel gaat: check eerst je eigen tempo.
Een exit in het contact met de therapeut heet in de alliantieliteratuur (Safran en Muran) een alliantiebreuk. Zij onderscheiden terugtrekken (vragen ontwijken, pleasen) en confronteren (de therapeut aanvallen, eisen stellen). Vingerwijzen naar de partner hoort bij de cirkel tussen de partners en is geen breuk met de therapeut.
3. Wat doe je als therapeut?
| Stap | Wat doe je als therapeut? | Voorbeeldzin / Interventie |
|---|---|---|
| 1. Signaleren & Benoemen | Merk de exit non-oordelend en expliciet op in het hier-en-nu. | “Ik zie dat je net glimlachte toen je vertelde hoe pijnlijk die afwijzing was. Mag ik daar heel even bij stilstaan?” |
| 2. Valideren & Normaliseren | Erken dat de blokkade of exit een logische bescherming is. Dit voorkomt schaamte. | “Het is ook heel logisch dat je nu overschakelt op de feiten, want de pijn die eronder zit voelt waarschijnlijk doodeng.” |
| 3. Vertragen (Slowing down) | Breng het tempo rigoureus omlaag. Exits gebeuren vaak heel snel. | “Wacht, we gaan heel snel nu. Laten we even een stapje terugdoen. Wat gebeurde er in je lichaam net toen je partner dat zei?” |
| 4. De blokkade onderzoeken | Maak van de blokkade zelf de focus van de therapie. | “Het voelt alsof er een dikke glazen muur tussen jou en je gevoel staat. Hoe is het om die muur daar te hebben?” |
4. Valkuilen voor de therapeut
- Meegaan in de exit: De cliënt begint aan een lang verhaal over de buren en jij gaat als therapeut vragen stellen over die buren. De focus op de onderliggende emotie is dan weg.
- De blokkade willen ‘doorbreken’: Te hard duwen (frustratie tonen) werkt averechts. Als je tegen een muur duwt, wordt de muur alleen maar steviger. In EFT omarmen en valideren we de muur totdat deze veilig genoeg is om te zakken.
Tips: boeken en video’s
Introductie: Hoopvolle hechtingstaal
Concept. Deze tekst is nog niet nagekeken door een EFT-supervisor.
Alliantie 3: “Ik gebruik hoopvolle hechtingstaal.” (competentielijst Stichting EFT Nederland) [1]
Wat is het
Hechtingstaal is een manier van reflecteren waarbij je een emotie of gedraging niet alleen benoemt, maar plaatst binnen de negatieve cirkel van het koppel en het hechtingskader: je laat zowel de secundaire als de primaire emotie zien en geeft er betekenis aan binnen de relatie. [11] Daarbij benoem je de hechtingsbehoefte of -angst eronder. Bij hoopvolle hechtingstaal zie je het gedrag als een poging om de band te beschermen of de ander te bereiken, en spreek je met vertrouwen in de band en in verandering. [1][2][7]
De Stichting noemt de competentie maar werkt “hoopvol” niet uit. Ook in de gelezen bronnen is “hoopvol” geen vaste term. Dat deel is dus opgebouwd uit wat bronnen zeggen over hechtingsreflecties, valideren en de cirkel.
Waarom is het belangrijk
Verandering bij EFT ontstaat op twee manieren: door nieuw begrip van de relationele spanningen en door correctieve emotionele ervaringen. Hechtingstaal geeft dat nieuwe begrip. [11] Zo wordt de cirkel het probleem en niet de partner (externaliseren), en verloopt de de-escalatie sneller. [11][2][3] Dat past bij de eerste fase, de de-escalatie, waarin je het probleem herformuleert in termen van de cirkel en de onderliggende hechtingsbehoeften en -angsten. [4]
Het werkt ook op veiligheid: de empathische responsiviteit van de therapeut schept veiligheid. [4] En het geeft hoop: terugtrekken volgt vaak als de hoop op responsiviteit afneemt, en mensen kunnen hun beeld van zichzelf en van de ander veranderen. [6]
Hoe doe je het
Van standaardreflectie naar hechtingsreflectie. Een standaardreflectie benoemt de emotie. Een hechtingsreflectie benoemt ook wat er onder zit: de behoefte of de angst, binnen de relatie. [11] Op hechting gebaseerde emoties gaan over de angst om verlaten of afgewezen te worden, de ander als niet responsief ervaren, je waardeloos of ontoereikend voelen, verlies, eenzaamheid en een gebrek aan veiligheid en steun. De basisbehoeften eronder zijn: zich geaccepteerd voelen, erbij horen, troost en veiligheid. Blijven die onbeantwoord, dan drijven ze de negatieve cirkel aan. [11]
De vorm. Je spreekt de cliënt direct aan in korte zinnen, in de tegenwoordige tijd, met intensiverende woorden. Voorbeelden van Migerode: “Je wil zo graag goed doen voor haar.” en “Je wil zo graag weten dat je belangrijk bent voor haar.” [11]
De hoop. Gebruik RISSSSC: herhalen, beelden, specifiek, langzaam, zacht, eenvoudig, met de woorden van de cliënt. [1] Valideer de beschermende strategie van een partner, niet alleen de emotie. [5] Benoem de cirkel als gezamenlijke “dans”. [2] Sluit af met hoop, bijvoorbeeld door hun moed en hun wens om te werken aan een fijnere relatie te valideren. [1]
Een eigen voorbeeld, in dezelfde vorm (bijvoorbeeld): “Als het spannend wordt, ga je stil. Je wil zo graag voorkomen dat het tussen jullie nog erger wordt.”
Valkuilen
- Alleen de emotie reflecteren, zonder de behoefte of angst eronder en zonder de cirkel. [11]
- Uitleggen, adviseren of psychoeducatie geven in plaats van ervaring op te roepen. [9][10]
- Te snel de diepte in. Eerst de bescherming volgen en respecteren. [9]
- Meegaan in de inhoud van de ruzie, in plaats van het proces en waar partners voor vechten. [9]
- De ene partner valideren en daarmee de andere invalideren. [1]
Vraag voor jezelf
Welke uitspraak van een cliënt in je laatste sessie klonk als kritiek of afstand? Formuleer één hechtingsreflectie in de vorm “Je wil zo graag …”: welke behoefte of angst zat eronder?
Aanbevolen literatuur
- Johnson, S. Veilig Verbinden – Handboek voor EFT. Webshop Stichting EFT Nederland
- Brubacher, L. L. EFT in stappen. Webshop Stichting EFT Nederland
Literatuur en bronnen
[1] Stichting EFT Nederland. (z.d.). Supervisie competentie scorelijst: EFTC relatietherapie. eft.nl (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[2] Johnson, S. M. (2009). Attachment theory and emotionally focused therapy for individuals and couples. In J. H. Obegi & E. Berant (Eds.), Attachment theory and research in clinical work with adults (pp. 410-433). Guilford Press. iceeft.com (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[3] Made to measure: Attachment styles in couples therapy (1999; auteur en tijdschrift niet bevestigd). relationshipinstitute.com.au (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[4] Johnson, S. (2018). The science & soul of couples therapy [Presentatieslides]. drsuejohnson.com (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[5] Tomlinson, R. (z.j.). Attachment significance in couples therapy: An introduction to emotionally focused therapy [Handout] (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[6] Palmer, G. (2012). Emotionally focused therapy: An attachment theory perspective to couple therapy. Éisteach, winter 2012, 23-26. IACP (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[7] Jones, L. K. (z.j., vermoedelijk 2009). Emotionally focused therapy with couples: The social work connection. Social Work Today, 9(3), 18 (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[9] Linder, J. N. (2022, bijgewerkt 2025). Addressing common errors new EFT relational therapists make. Psychology Today (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[10] ICEEFT. (z.d.). Guidelines for submitting video excerpts for EFT therapist certification. iceeft.com (geraadpleegd 14 oktober 2026)
[11] Migerode, L. (2018, 18 oktober). Hechtingstaal gebruiken om te de-escaleren. EFT Belgium. eft-belgium.org (geraadpleegd 14 oktober 2026)
Bronnen
Competentielijst
Overgenomen uit: Supervisie competentie scorelijst, EFT Relatietherapie — Stichting EFT Nederland / ICEEFT. Met toestemming en op verzoek van Hester en Ineke letterlijk overgenomen (28 september 2026).
De EFT-tango
De namen van de vijf moves volgen Stichting EFT Nederland (eft.nl, artikel bij de derde editie van Veilig verbinden, 2021). De omschrijvingen zijn eigen samenvattingen daarvan. De voorbeeldsituaties bij het oefenen zijn zelf bedacht, als oefenmateriaal — geen bestaande casuïstiek.
Literatuur
Waar de app op steunt, en waar hij naar verwijst.
Certificering
ICEEFT, richtlijn voor videobeoordeling bij therapeutcertificering (iceeft.com). ICEEFT, skills guideline for EFIT certification (iceeft.com). Stichting EFT Nederland, EFCT supervisie competentie scorelijst (eft.nl).
Partnergeweld
Slootmaeckers, J. & Migerode, L. (2018). Fighting for Connection: Patterns of Intimate Partner Violence. Journal of Couple & Relationship Therapy, 17(4), 294–312.
Slootmaeckers, J. & Migerode, L. (2020). EFT and Intimate Partner Violence: A Roadmap to De-escalating Violent Patterns. Family Process, 59(2), 328–345.
Johnson, M. P. (1995), voor het onderscheid tussen situationeel partnergeweld en intiem terrorisme.
Mijn vocabulaire
Je favorieten. Je eigen bibliotheek.
Codes, geen namen — zie .
To-do-lijst
Je leerplan voor deze week. Vink een rondje af als het gelukt is. Per dag kun je kort noteren wat je opviel.
Mijn notities
Je aantekeningen uit je zelfstudie staan nu bij , in de folder Zelfstudie. Zinnen die je wilt gebruiken, bewaar je in .
Skills oefenen
Bouw je eigen vocabulaire op.
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Het hele werk: één voorval, boven de stippellijn, tot de cirkel rond is.
Fase 2. Korter — je gebruikt de cirkel om te laten zien wat er nét anders ging.
Fase 3. Zij vertellen hem zelf; jij houdt de draad vast.
Leg je zin hierlangs
- Heb je één concreet moment te pakken — een plek, een dag, een uur?
- Vraag je door: waar was je, wat ging eraan vooraf?
- Komt het gevoel erbij, en wat hij of zij toen deed?
- Leg je het terug bij de ander: en wat deed jij toen?
- Blijf je bij dit ene moment tot de cirkel rond is?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Hier hoort het thuis: lang genoeg boven de stippellijn blijven.
Fase 2. Minder nodig, maar let op of allebei mee kunnen.
Fase 3. Vooral overzicht houden over het geheel.
Leg je zin hierlangs
- Heb je het patroon te pakken voordat je afdaalt?
- Blijf je bij allebei, of volg je er één de diepte in?
- Van wie komt de haast — van hen of van jou?
- Wat zou er gebeuren als je hier nog vijf minuten blijft?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Om te vertragen en bij één moment stil te staan.
Fase 2. Om een enactment op te zetten en er dieper in te gaan.
Fase 3. Om terug te gaan naar een oud pijnpunt.
Leg je zin hierlangs
- Vraag je het echt, of kondig je het aan?
- Geef je een reden — waarom juist dit, juist nu?
- Laat je ruimte voor nee, en weet je wat je dan doet?
- Klinkt het als een uitnodiging of als een procedure?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. De cirkel samenvatten, in hun woorden.
Fase 2. Het bindingsmoment samenvatten, en wat het betekent.
Fase 3. Het verhaal van de verandering samenvatten — of laten vertellen.
Leg je zin hierlangs
- Zijn het hun woorden?
- Benoem je wat er nieuw was, en het contrast met het oude patroon?
- Valideer je hun moed, of prijs je hen?
- Kort genoeg om te onthouden?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Meestal via jou, en kort.
Fase 2. Het hart van deze fase: één na de ander, met ruimte voor de dubbelheid.
Fase 3. Bekrachtigend; ze doen het grotendeels zelf.
Leg je zin hierlangs
- Ga je één na de ander, of door elkaar?
- Maak je ruimte voor de dubbelheid — fijn én er is nog iets?
- Laat je het zachte rechtstreeks teruggeven?
- Vraag je wat het de ander kostte om het te zeggen?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Op gedrag en secundaire emotie, zodat het patroon zichtbaar wordt.
Fase 2. Op de kernemotie, en op wat die bij de ander doet.
Fase 3. Op het nieuwe: wat ze nu doen dat ze eerder niet deden.
Leg je zin hierlangs
- Geef je de beleving terug, of de inhoud?
- Gebruik je hun woorden?
- Is het kort genoeg om te laten landen?
- Laat je een stilte vallen na afloop?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Vooral gericht op het proces en de cirkel: wat gebeurt er nu, terwijl u dat zegt?
Fase 2. Vooral gericht op de kernbeleving en de hechtingsbetekenis erachter.
Fase 3. Kort, om iets nieuws verder te laten landen.
Leg je zin hierlangs
- Vraag je naar wat er nu, in dit moment, gebeurt — niet naar een verklaring achteraf?
- Nodig je de beleving van de cliënt uit, in plaats van die zelf in te vullen?
- Leidt de vraag naar de hechtingsbetekenis erachter — wat het zegt over zichzelf, de ander of de relatie?
- Is de vraag open genoeg om iets nieuws te laten binnenkomen, in plaats van een ja/nee-antwoord uit te lokken?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Vooral de coping: dat aanjagen of terugtrekken logisch is.
Fase 2. Vooral de moed: wat het kost om dit hardop te zeggen.
Fase 3. Vooral wat er is opgebouwd, en dat terugvallen erbij hoort.
Leg je zin hierlangs
- Valideer je de reactieve én de kernemotie — coping én kwetsbaarheid?
- Maak je het begrijpelijk vanuit hechting?
- Blijft de ander in beeld terwijl je dit doet?
- Klinkt het als ‘logisch’ of als ‘goedgekeurd’?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Spaarzaam. Te veel diepte voordat het veilig is loopt vast.
Fase 2. De motor van deze fase: herhalen tot het in het lijf voelbaar wordt.
Fase 3. Kort, om een moment te markeren.
Leg je zin hierlangs
- Herhaal je het emotionele handvat, in haar woorden?
- Gebruik je een beeld?
- Let je op non-verbale signalen om het moment te herkennen?
- Blijf je bij één zin, of voeg je er iets aan toe?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Het gedrag van elke partner vertalen naar de angst die eronder zit, zodat het patroon begrijpelijk wordt.
Fase 2. Dieper: de angst zelf benoemen als iets van “ik”, niet als verwijt aan de ander.
Fase 3. Kort samenvattend, om terugval in het oude verhaal te voorkomen.
Leg je zin hierlangs
- Vertaal je het gedrag van de aanjager naar de hechtingsangst erachter, in termen van hechting?
- Vertaal je het gedrag van de terugtrekker naar zíjn hechtingsangst, in termen van hechting?
- Gebruik je de secundaire emotie als ingang, niet als eindpunt?
- Blijft de herkadering weg van schuld, en dicht bij wat het voor ieder van hen betekent — zowel bij terugtrekken als bij aanjagen?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Nog impliciet; je legt de basis door de angst eerst te erkennen.
Fase 2. Hier wordt het expliciet: de angst wordt een behoefte — waar iemand naar verlangt, niet alleen wat hij vreest.
Fase 3. Bevestigend: de behoefte is inmiddels een keer gehoord en mag herhaald worden.
Leg je zin hierlangs
- Herformuleer je het gedrag in termen van hechting — als een behoefte, niet als een klacht?
- Gebruik je hechtingstaal (nabijheid, geruststelling, erbij horen) in plaats van klachten-taal?
- Is het voor de ándere partner te horen als een uitnodiging, niet als een eis?
- Sluit je aan bij wat er net gezegd is — zowel bij terugtrekken als bij aanjagen?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Spaarzaam; vooral om één zin te laten landen.
Fase 2. De kern van deze fase: herhalen, vertragen, verzachten tot het in het lijf voelbaar wordt.
Fase 3. Kort, om een nieuw moment te markeren.
Leg je zin hierlangs — de zeven letters
- Repeat — herhaal je de kernwoorden van de cliënt, letterlijk?
- Images — gebruik je een beeld om het gevoel invoelbaar te maken?
- Specific — is je zin specifiek genoeg: één moment, niet een algemene uitspraak?
- Slow — ga je langzaam, met stiltes, in plaats van door te praten?
- Soft — klinkt je stem zacht, passend bij wat er wordt gezegd?
- Simple — is je zin eenvoudig: kort, zonder bijzinnen?
- Client’s words — gebruik je de eigen woorden van de cliënt, niet je eigen samenvatting?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Zelden nodig; hooguit heel kort, met jou als tussenpersoon.
Fase 2. Het zwaartepunt: een enactment opzetten, toestemming vragen, en de ontmoeting begeleiden.
Fase 3. Vooral loslaten; het paar regisseert het zelf.
Leg je zin hierlangs
- Vraag je expliciet toestemming voordat je het enactment opzet?
- Richt je de cliënt fysiek en verbaal naar de partner, niet naar jou?
- Blijf je erbij tot de ontmoeting is afgerond — allebei gezien, allebei gereageerd?
- Grijp je in zodra het vastloopt, zonder de regie helemaal over te nemen?
Wat vraagt dit per fase?
Fase 1. Vaak nodig: vertragen zodra het escaleert, zodat er iets te zien is.
Fase 2. Aandacht voor wie er dichtklapt zodra het dieper gaat.
Fase 3. Minder sturing nodig; vooral in de gaten houden of het tempo bij beiden past.
Leg je zin hierlangs
- Herken je het moment waarop iemand dichtklapt of juist versnelt (de blokkade)?
- Valideer je die blokkade in hechtingstaal, in plaats van hem te negeren of te forceren?
- Weeg je in of dit nog binnen het window of capacity van deze cliënt valt?
- Pas je je eigen tempo aan voordat je verder gaat, in plaats van door te duwen?
Algemeen
Micro Skills
EFT Tango
Enactments komen vrij zodra je de tango-moves hebt geoefend.
Beperk je tot het oefenen van circa 2 micro skills per periode.
Codes, geen namen — zie .
Overgenomen uit: Supervisie competentie scorelijst, EFT Relatietherapie — Stichting EFT Nederland / ICEEFT. Met toestemming en op verzoek van Hester en Ineke letterlijk overgenomen (28 september 2026).
Kennischeck
Antwoord eerst voor jezelf, tik dan open.
Je herhaalt de kern van de kwetsbare emotie en nodigt haar uit dat rechtstreeks tegen hem te zeggen. Welke move?
Move 3 — het arrangeren van betrokken ontmoetingen.
Je vraagt hem hoe het was om dat zojuist uit te spreken. Waar hoort dat volgens de scorelijst?
Bij move 4: het is het eerste punt onder die move. Move 4 begint bij wie het net uitsprak, en gaat daarna naar de ontvangende partner.
Welke vijf elementen horen bij het assembleren van emotie?
Trigger, lijfelijke reactie, betekenisverlening, gevoel, actietendens — en de link naar het beeld van zichzelf en de ander.
Waaraan merk je dat fase 1 af is?
Ze herkennen de cyclus terwijl hij loopt en kunnen hem samen benoemen. Rustiger is niet hetzelfde als gede-escaleerd.
Waar staat de tweede S in RISSSSC voor?
Repeat, Image, Specific, Slow pace, Soft voice, Simple words, Client’s words: herhalen, beelden, specifiek, langzaam tempo, zachte stem, eenvoudige woorden, en hun eigen woorden.
Je merkt dat je uitlegt hoe emoties werken. Wat is er aan de hand?
Dat is afkeurpunt 3: uitleg geven in plaats van emoties in het lijf voelbaar maken. Vaak een teken dat je je eigen ongemak opvangt.
Welke twee bindingsmomenten horen bij fase 2?
De terugtrekker komt terug in contact, en de aanjager wordt zacht en kan om nabijheid vragen zonder aanval.
Een partner klapt dicht net als de ander iets kwetsbaars zegt. Welke micro skill?
Blokkades herkennen, valideren en verzachten, in hechtingstaal.
Je zegt namens hem tegen haar wat hij voelt. Mag dat?
In fase 1 als tussenstap wel, mits je benoemt dat je het doet. Bij move 3 en 4 structureel voor de partner spreken is afkeurpunt 7.
Wat doe je in move 5?
De gezette stappen herhalen met de nadruk op de nieuwe boodschap, en hun moed en hun wens om hieraan te werken valideren.
Fases en stappen
De tango loopt door alle drie heen, met een ander zwaartepunt.
De indeling naar fase, stap en interventie volgt de publieke ICEEFT-richtlijn voor videobeoordeling bij certificering. De uitwerking van de stappen volgt Brubacher en de bijbehorende workbook. De taken, aandachtspunten, markers en interventies op dit blad zijn eigen samenvattingen daarvan.
Fase 1 — De-escalatie
Stappen 1 t/m 4
De escalatie tot stilstand brengen. Het patroon wordt de gezamenlijke tegenstander.
1Alliantie en assessment
Afstemmen op allebei, een veilige haven zijn, en in beeld brengen wat er speelt.
Markers: Beiden voelen zich gezien, er is een gedeeld beeld van waar het om gaat, en jij hebt context en risico’s in beeld.
2De negatieve cyclus identificeren
Één voorval uitvragen, doorvragen met “en toen?”, het proces spiegelen, en boven de stippellijn blijven.
Markers: Ze kunnen de cyclus samen navertellen — cue, actie, reactie — en herkennen hem terwijl hij loopt.
3Onderliggende emoties toegankelijk maken
Emoties assembleren — trigger, lijf, betekenis, actietendens — en intensiveren met RISSSSC.
Markers: Onder de reactieve emotie is bij allebei iets zachters zichtbaar geworden, en het is in de kamer geweest.
4Herkaderen: de cyclus als gezamenlijke tegenstander
Reframen naar hechtingsangsten en -behoeften, samenvatten, en beiden valideren.
Markers: Ze herkennen hun cues en triggers — wat hen uit evenwicht brengt en de cirkel in trekt. De cyclus is de gezamenlijke tegenstander, en uitbarstingen zijn korter en minder heftig. Dit is de de-escalatie: het einde van fase 1.
De aanjager: “Ik snap het nu. Ik raak gewoon in pure paniek als ik haar niet kan bereiken. Het voelt alsof de bodem onder mijn voeten wegzakt en ik me aan haar probeer vast te klampen om niet in een heel diep gat weg te zakken. Als ik eerst rustig vraag of we kunnen praten en ze kijkt weg, dan voelt het alsof ik een deur in mijn gezicht gesmeten krijg. Dan ga ik roepen, dan doe ik alles om maar contact te krijgen, zelfs kwetsende dingen. Ik zie nu hoe ik haar daarmee alleen maar verder wegduw. Ze schrikt gewoon van mijn houding, en dat is logisch.”
De terugtrekker: “Als zij begint over wat er weer niet goed ging, voel ik meteen dat ik tekortschiet. Wat ik ook doe, het is nooit genoeg. Ik ben bang dat ik haar kwijtraak als ik iets verkeerds zeg, dus ik zeg maar niets, blijf redelijk en duik in mijn werk. Ik begrijp nu dat zij dat leest als: het kan hem niets schelen. Dan gaat zij harder proberen me te bereiken, en zak ik verder weg — tot ik er helemaal niet meer ben.”
Interventies
- Valideren
- Reflecteren
- De negatieve cirkel identificeren
- Evocatief reageren
- Empathisch gissen
- Herkaderen door uit te zoomen
- Enactments om de positie in de cirkel te bepalen
De tango in deze fase
Zwaartepunt op move 1 en 2. Move 3 mag via jou lopen als het er nog te heet voor is; houd ontmoetingen kort.
Fase 2 — Herstructureren van de band
Stappen 5 t/m 7
Nieuwe ervaringen die de band zelf veranderen: de terugtrekker komt terug in contact, de aanjager wordt zacht.
5Toegang tot behoeften, angsten en het beeld van zichzelf
Verdiepen en distilleren tot er één boodschap ligt; verankeren in het lijf.
Markers: De partner kan de eigen hechtingsangst en het beeld van zichzelf benoemen, in het hier en nu.
6De ander helpen die nieuwe kant te aanvaarden
Het enactment doorwerken, blokkades verzachten, en toestemming vragen voor elke stap.
Markers: De ander kan het horen zonder weg te gaan of te bestrijden. Bij de terugtrekker: hij is betrokken en aanwezig — herbetrokkenheid.
7Behoeften uiten; bindingsmomenten vormgeven
Het enactment opzetten, de boodschap helder houden, en het moment vasthouden.
Markers: Er is om nabijheid gevraagd zonder verwijt, en de ander heeft responsief geantwoord. Bij de aanjager: softening.
Interventies
- Evocatief reageren
- Empathisch gissen
- Intensiveren
- Herkaderen door uit te zoomen
- Enactments om innerlijke conflicten te herstructureren
- Enactments om interacties te herstructureren
Aandachtspunten
- Verdiepen en distilleren tot er één heldere boodschap ligt.
- Verankeren in het lichaam; herhalen, langzaam, zacht, met hun eigen woorden.
- Ontmoetingen expliciet regisseren en daarna verwerken.
- Opvangen dat de een dichtklapt, zonder de ander te laten vallen.
Markers
Beide bindingsmomenten hebben plaatsgevonden: de terugtrekker is betrokken en bereikbaar, de aanjager kan om nabijheid vragen zonder aanval.
De tango in deze fase
Alle vijf, met het gewicht op 2, 3 en 4. Move 4 is hier het vaakst het onderdeel dat wordt overgeslagen.
Fase 3 — Consolidatie
Stappen 8 en 9
Het nieuwe vasthouden, zodat ze er zelf bij kunnen als het wankelt.
8Nieuwe oplossingen voor oude problemen
Terug naar de praktijk, nu vanuit de nieuwe posities.
Markers: Een oud praktisch probleem is vanuit de nieuwe posities anders aangepakt.
9Nieuwe posities en de nieuwe cyclus verankeren
Het verhaal laten vertellen, groei valideren, en terugval benoembaar maken.
Markers: Ze vertellen het verhaal van de verandering zelf, en herkennen de oude cyclus als hij aanklopt.
Interventies
- Valideren
- Evocatief reageren
- Herkaderen door uit te zoomen
- Enactments om interacties te herstructureren
Aandachtspunten
- Het verhaal van de verandering door henzelf laten vertellen.
- Terugval normaliseren en er een herkenbare naam aan geven.
- Concreet maken hoe ze elkaar terugvinden als het misgaat.
Markers
Ze kunnen zelf navertellen wat er veranderd is en waaraan ze merken dat de oude cyclus aanklopt.
De tango in deze fase
Kort, en vooral move 5.
De tango oefenen
1Het spiegelen van het hier-en-nu-proces
1 / 25
2Het samenbrengen en verdiepen van emoties
3Het arrangeren van betrokken ontmoetingen
4Doorwerken van de ontmoeting
5Integreren en valideren
Codes, geen namen — zie .
De EFT-tango
1Het spiegelen van het hier-en-nu-proces
Benoem op een eenvoudige manier wat er nu gebeurt: welke emoties er zijn, hoe ze naar buiten komen, en welke gedachten en handelingen erbij horen. Zo kunnen beiden van een afstandje naar hun patroon kijken, en zien hoe ze het samen — zonder het te willen — oproepen en versterken.
2Het samenbrengen en verdiepen van emoties
Verdiep de 5 elementen van de emotie: de trigger, de eerste snelle inschatting, wat er in het lijf gebeurt, de betekenis die eraan wordt gegeven en de neiging om iets te doen. Daardoor wordt de emotie ruimer en dieper; achter de irritatie naar de ander komt bijvoorbeeld iemands eigen boosheid of angst tevoorschijn. Verderop in de therapie gaat dit steeds meer over de diepere emoties en de kanten van zichzelf die eerder werden weggehouden.
3Het arrangeren van betrokken ontmoetingen
Zodra iemand bij een kernemotie is, laat je die rechtstreeks delen met de ander — of, in individuele therapie, met een verbeelde ander. In fase 1 houd je het risico klein: iemand spreekt uit wat er speelt, zodat beiden hun positie en het patroon gaan zien. In fase 2 gaat het om het delen van de kwetsbare kernemoties en hechtingsbehoeften die in de vorige move boven kwamen.
4Doorwerken van de ontmoeting
Help de ander de nieuwe boodschap te ontvangen, en vang op wat dat in de weg zit. Een partner die opeens kwetsbaarder is, is onwennig: er kan achterdocht komen, of het lukt nog niet om het binnen te laten. Dat is geen mislukking maar precies het werk van deze move.
5Integreren en valideren
Lukt het iemand om op een nieuwe, zachtere manier te reageren, dan spiegel je dat en vier je het met hen. Benoem welke stappen ze net hebben gezet en wat er nieuw aan was: een andere manier om met kwetsbaarheid om te gaan — een nieuwe dans.
EFIT — fases
Drie fases, net als bij stellen, maar de cyclus loopt hier evengoed binnenin. In eigen woorden, naar de openbare richtlijn van ICEEFT.
1Stabiliseren
Doel
De zelfversterkende cyclus in beeld brengen en de emotie hanteerbaar maken, binnen een alliantie die als veilige haven werkt.
Taken
- Een veilige haven zijn: toegankelijk, responsief, betrokken.
- Risico, context en contra-indicaties inschatten.
- De cyclus benoemen: hoe de coping de angst in stand houdt.
- Emotie toegankelijk maken in het moment.
- Herkaderen: de klacht als hechtingsstrategie die ooit nodig was.
Markers
De cliënt herkent de cyclus terwijl hij loopt, en kan hem zelf benoemen.
De tango in deze fase
Zwaartepunt op move 1 en 2. Move 5 geeft structuur en een andere betekenis aan de reactiviteit.
2Herstructureren
Doel
Nieuwe emotionele ervaringen die het beeld van zichzelf en van de ander veranderen.
Taken
- Hechtingsangsten en onvervulde verlangens toegankelijk maken.
- Ontmoetingen vormgeven met een sleutelfiguur uit het verleden, of met een afgesplitst of ontkend deel van zichzelf.
- Die ontmoeting daarna doorwerken met de cliënt.
- Het nieuwe beeld van zichzelf verankeren in het lichaam.
Markers
Er heeft een ervaring plaatsgevonden die anders is dan het oude patroon, en de cliënt kan die zelf navertellen.
De tango in deze fase
Alle vijf, met het gewicht op 2, 3 en 4. Move 3 gaat hier zelden over een aanwezige ander.
3Consolidatie
Doel
Het nieuwe vasthouden en er zelf bij kunnen als het wankelt.
Taken
- Oude problemen opnieuw aanpakken vanuit de nieuwe positie.
- Het verhaal van de verandering door de cliënt zelf laten vertellen.
- Groei benoemen, en het contrast met het oude patroon.
Markers
De cliënt herkent de oude cyclus als hij aanklopt, en heeft er iets anders naast staan.
De tango in deze fase
Kort, en vooral move 5.
EFIT — tango en skills
Dezelfde vijf moves, met een ander middelpunt: de ontmoeting gaat over een sleutelfiguur of een deel van jezelf.
1Het spiegelen van het hier-en-nu-proces
Relationele patronen én de affectregulatie die zichzelf in stand houdt. In EFIT gaat het net zo vaak over de cyclus binnenin als over die met anderen.
2Het samenbrengen en verdiepen van emoties
Trigger, waarneming, lichaamssensatie, betekenis, actietendens — tot de kernemotie zich laat zien. Distilleren met RISSSSC, in het hier en nu.
3Het arrangeren van betrokken ontmoetingen
Met een sleutelfiguur uit de geschiedenis, of met een ontkend deel van zichzelf. Direct of via jou. Dit is waar EFIT het meest van EFCT verschilt.
4Doorwerken van de ontmoeting
Wat was het om dat te zeggen, en wat deed het om het te horen — bij dezelfde persoon, in twee posities.
5Integreren en valideren
De stappen in de sessie samenvatten, groei valideren, en het nieuwe naast het oude patroon zetten.
Alliantie
Afstemmen en empathisch volgen
De ervaring volgen zoals die zich ontvouwt.
Een veilige haven zijn
Toegankelijk, responsief, betrokken — en tegelijk risico, context en contra-indicaties inschatten.
Reactieve patronen in beeld
De hechtingsstrategie valideren zoals hij is ontstaan.
Werken met verschil
Ruimte voor diversiteit, voor wat discriminatie heeft gedaan, en voor kracht en veerkracht.
Het zelf van de therapeut
Relatietherapie is een mooi, maar ook pittig leerproces voor de therapeut zelf. We werken niet alleen met wie zich als ‘dader’ gedraagt, maar ook met de partner die zich slachtoffer voelt, en met hun relatie samen. We zijn getuige van letsel en van verhalen over dreiging en angst, van incidenten, en van complexe processen en conflicten binnen de behandelrelatie zelf. Daarom doen onze eigen coping en actietendensen ertoe. Zelfmonitoring en mindfulness helpen om zicht te houden op ons innerlijk werkmodel: onze eigen gedachten, gevoelens en lichamelijke stressreacties, en de persoonlijke triggers die samenhangen met onze eigen hechtingservaringen. Dat werkt door in ons gedrag. Reactief gedrag kan de vorm aannemen van te veel betrokkenheid (dadendrang, grote inzet, ervoor willen gaan, identificeren met het ‘slachtoffer’) of juist van afstand houden (vermijden, relativeren, analyseren, diagnosticeren, bagatelliseren, ontkennen). Ook blokkades horen hierbij. EFT-therapeuten mijden de felheid van emoties niet, en willen er juist expliciet middenin staan. We hanteren hoog oplopende emoties, onveilige interacties en escalaties, en breuken en impasses — terwijl we meervoudig partijdig blijven, als procesbegeleider. Maar dat gaat onherroepelijk samen met falen en met dingen missen. De cliënt ervaart ons dan onherroepelijk als onveilig, en zal dat laten merken: zal ons dat laten horen, zal dat ons laten voelen. Daarbij helpt het jezelf te bevragen: wat voel je in je lijf, en waar? Welke actietendensen merk je bij jezelf op? Welke gedachten komen op? En waar doet het je aan terugdenken?
Breuken
Het optreden van breuken is niet alleen niet erg, het is ook onvermijdelijk. Nicolai noemt ze zelfs onontbeerlijk: de breuk trekt onze aandacht naar datgene wat aandacht nodig heeft, en helpt zo vaak op het spoor te komen van belangrijke therapiethema’s.
Typen breuken
- A) Veilige breuken, leerzame breuken — te herstellen door vertragen, empathisch gissen, valideren; herstel door expliciet navragen (‘Heb ik je goed gehoord? Heb ik iets gemist?’); TOB-vragenlijst; interactiecirkel in de behandelrelatie zelf, bijvoorbeeld korte tijd wat ‘ruis’ op de lijn.
- B) Blokkades — een proces dat stagneert; bij voortduren kan dit leiden tot vastlopen in jezelf, en tot empathische breuken.
- C) Breuken, conflicten
- D) Impasses, ‘toxic rupture’, polarisatie
Veelvoorkomende oorzaken zijn een zwakke behandelrelatie, of dat het stel of de therapeut nog geen grondig inzicht heeft in de cyclus — onvoldoende toegang tot de emoties die de dans aandrijven, de dans onvoldoende verdiept of gedeeld, of vermijding van hechtingskwetsbaarheden vanwege eerdere kwetsuren of eerder relatietrauma. Ook weinig ervaring met veilige hechting speelt mee: de cliënt is onveilig gehecht en mist een routekaart, of de therapeut is dat zelf en mist die routekaart ook.
Hoe uiten cliënten een breuk? Ze raken ontmoedigd, verliezen vertrouwen in de therapeut of de therapie, en verliezen hoop op relatieherstel. Ze stoppen met inzetten, verzuimen, nemen buiten de therapiekamer geen risico’s meer, neigen richting een relatiebreuk, of vallen terug in oud gedrag zoals escaleren, terugtrekken, beschuldigen of aanvallen.
En bij onszelf? We raken vermoeid en ontmoedigd, wijken af van het EFT-model, trekken de toekomst van de relatie in twijfel en neigen naar scheiden als uitkomst, stoppen met werken aan verandering, worden ongeduldig en gaan te hard werken of te veel pushen, pathologiseren een of beide partners, of reageren met zelfverwijt en verstijven.
Reflecteer op een therapie waar je een breuk waarneemt (zelf, in supervisie of intervisie). Beschrijf de stagnatie, blokkade of breuk: hoe uit de cliënt zijn of haar gevoelens over de behandelrelatie, wat zouden cliënten in de behandelrelatie bij je gemist kunnen hebben, en hoe uit de cliënt zich over jouw interventies? Reflecteer daarbij over beide partners: was je aandacht voor beide partners in balans, en hebben beide partners je als veilig ervaren?
Breuken herstellen
Acht stappen, naar Sue Johnson (EFT-casusboek, hoofdstuk 9).
- 1) Maak de impasse of breuk expliciet. Ga in gesprek met de cliënt en reflecteer: ‘Ik merkte dat je je (boos) naar (me) uitte. Dat wil ik serieus nemen. Misschien heb ik iets gemist? Noem alsjeblieft alles. Het is heel belangrijk voor mij dat ik je goed hoor.’ Plaats dit in de context van hechtingsbehoeften.
- 2) Slicing it thinner. Identificeer tot in detail de kernemoties, percepties, strategieën en actietendensen.
- 3) Disquisitions. Uitgebreide reflecties of narratieven die de kern van de dilemma’s van het stel beschrijven, verdieping van het zicht op de hechtingsgeschiedenis, en het vergroten van emotioneel bewustzijn.
- 4) Individuele sessies.
- 5) De alliantie repareren.
- 6) Zelfobservatie / coding.
- 7) Casusbesprekingen / write-ups.
- 8) Individuele en groepsintervisie.
Herstel
Naar Swank & Wittenborn (2013).
- Spreek je zorg uit over een mogelijke breuk in het contact.
- Exploreer de emotionele reactie bij de cliënt.
- Neem verantwoordelijkheid voor je rol in de breuk; druk, indien gepast, spijt uit.
- Bevraag de andere partner of die de emoties over de breuk van de partner begrijpt, en zoek naar empathie voor elkaar.
- Bespreek en reflecteer verdere bezorgdheden van cliënten.
- Valideer de openheid van je cliënten.
- Normaliseer het voorkomen van breuken in relaties.
- Bespreek met het koppel hoe ze samen toekomstige breuken in de hulpverlenersrelatie zullen aanpakken.
Model voor herstel
Naar Jaap Zoetemulder, EFT in de praktijk.
- 1) Bewustzijn, zelfoplettendheid.
- 2) Wat gaat er mis? Onze actietendens.
- 3) Wat voel ik? Benoem, breng onder woorden.
- 4) Welke betekenis geef ik hieraan? Wat zegt dit over mezelf en de ander?
- 5) Komt deze ervaring me bekend voor?
- 6) Wat heb ik nodig om uit deze blokkade te komen?
- 7) Kun je dat aan jezelf geven?
- 8) Interventie.
Micro skills
Reflecteren en valideren
Emoties en relationele patronen benoemen.
Kwetsbaarheid en coping valideren
Blokkades normaliseren.
Evocatief vragen
Naar patronen, diepere emoties, hechtingsangsten en verlangens.
Open vragen en zelfreflectie
Ruimte maken voor wat er zelf komt.
Empathische veronderstelling
Een gok die valideert en verdiept, over zelf of ander.
RISSSSC
Langzaam, specifiek, zacht — de prosodie waar alles op drijft.
Intensiveren
Met beelden en de emotionele handvatten van de cliënt.
Reframen
Vooral naar hechtingsgerelateerde emoties.
Ontmoetingen choreograferen
Emotie oproepen en er een ontmoeting van maken.
Tempo bewaken
Aan de voorrand blijven, binnen wat de cliënt aankan.
Codes, geen namen — zie .
Taxatie / casusconceptualisatie
Aandachtsgebieden voor taxatie en casusconceptualisatie, vooral bij EFIT.
Eigen aantekeningen uit een EFIT-verdiepingscursus van Karin Wagenaars en Jef Slootmaeckers, op basis van de theoretische voorbereiding en het cursusmateriaal, bedoeld in lijn met de ICEEFT-richtlijn. Gebruik hier nog in afwachting van toestemming van beide docenten.
Taxeer
- Veerkracht / hechtingsstrategieën
- Sterke punten; externe hulpbronnen
- Belangrijke beelden en zinnen waarmee de cliënt het zelfbeeld beschrijft; waarmee de cliënt terugkijkt op haar jongere zelf. Dat geeft emotionele handvaten voor de therapeut. Noteer deze.
- Gevoel van bekwaamheid
- Flexibiliteit
- Zelfbeeld
- Kan cliënt zich met zichzelf verbinden?
- Kan cliënt zichzelf accepteren?
- Ontmoeting met het jongere zelf
Context
- Familiegeschiedenis
- Achtergrond in de gemeenschap, sociale context. Gevoel er (niet) bij te horen.
- Ingrijpende levensgebeurtenissen
Actuele relaties
- Kan iemand steun en liefde ontvangen?
- Noteer positieve en negatieve opmerkingen
- Is EFIT haalbaar?
- Beschikt cliënt over hulpbronnen? Persoonlijke hulpbronnen, relationele hulpbronnen.
- Psychische klachten: zijn er signalen van dissociatie of psychotische kenmerken?
Bij chronisch jeugdtrauma
- Let op verstarring, dissociatie
- Cliënt noemt vaak zichzelf niet te kunnen zien; zich weinig te herinneren.
- Cliënt bekijkt zichzelf met minachting (een reflectie van onopgeloste schaamte)
- Kan het jongere zelf liefde ontvangen? En steun?
Context — de leefwereld van de cliënt
- De therapeut probeert binnen te treden in de fenomenologische wereld van de cliënt. De therapeut dompelt zich onder in de contexten waarin de cliënt leeft en heeft geleefd.
- Identiteit: ras, etniciteit, spiritualiteit, religie, gender, geaardheid.
- Omgeving: sociaal-economische situatie, werkomgeving, buurt
- Ervaringen: discriminatie op grond van ras, kleur, sekse
Gehechtheid
- Belangrijke ervaringen/momenten die hebben bijgedragen aan de vorming van het zelfbeeld en het beeld van de ander.
- Onderzoek hierbij de samenhang van het narratief.
- Breng relationele hulpbronnen in kaart. Mogelijk inter- of transgenerationele impact. Breng factoren van risico en kwetsbaarheid in kaart. Stel jezelf de vraag of de hulpbronnen een rol kunnen spelen als bron van veiligheid en steun bij encounters met het jongere zelf.
Relatie / therapeutische verbinding
- De therapeut houdt de verbinding, de alliantie in de gaten.
- Stem af op breuken; contextuele factoren; waaronder belangrijke verschillen. Onderzoek en verken pijnlijke dingen samen met de cliënt.
Emotie
- Besteed aandacht aan hoe emotie wordt uitgedrukt, emotieregulatiestrategieën. Window of Tolerance. Kernaspecten van “emotionele stoornissen”, waaronder: zelfkritiek, verstarren, onthechting, nachtmerries, flashbacks, hyperalertheid, versterkte angst.
Taxeer verwerkingsmechanismes
- Lichaamstaal, gezichtsuitdrukkingen
- Geautomatiseerde of starre strategieën
- Window of tolerance (op een schaal van smal naar breed)
Taxeer emotionele handvaten
- Emotioneel beladen woorden
- Beelden
- Zinnen
Situationeel partnergeweld
Wanneer relatietherapie passend is, en wat het van je vraagt.
Deze pagina wordt aangevuld.
Lezen
Vechten voor de liefde Jef Slootmaeckers, Lieven Migerode en Linne de Loof · webshop Stichting EFT Nederland
Partnergeweld en EFT Jef Slootmaeckers en Lieven Migerode · webshop Stichting EFT Nederland
Mijn zinnen
Als het ter sprake komt
Veiligheid navragen
In de cirkel plaatsen
Toestemming vragen voor elke stap
Als het om controle gaat
De screeningsvragen en de beslisregel staan onder .
Codes, geen namen — zie .
Waar begin ik?
Een startpunt. Wat hier uit komt leg je voor aan je supervisor.
Basiscursus, verdieping, of actief richting certificering.
In de woorden van je supervisor, zo letterlijk als je het nog weet.
Wat gaat je makkelijk af? Wat gaat goed?
Waar betrap je jezelf op
Vink aan wat je herkent. Eén of twee is genoeg.
Je oefenperiode
Eén, concreet gemaakt.
In gedrag beschreven.
Codes, geen namen — zie .
Alliantie en micro skills
De twee categorieën uit de scorelijst naast fases en tango. In eigen woorden; de lijst zelf staat op eft.nl.
Alliantie
EFT richt zich allereerst op een menselijke ontmoeting. Alles wat hierna volgt rust daarop.
Afgestemd en empathisch bij beide partners aansluiten
Allebei in beeld houden, ook wie zwijgt.
Een veilige haven zijn: toegankelijk, responsief, betrokken
Wat je van hen vraagt, doe je zelf voor. Dat is meteen de interventie.
Hoopvolle hechtingstaal gebruiken
De taal van reiken, missen en elkaar terugvinden.
Zicht houden op je eigen hechtingsreacties
Wat doet dit stel met jou, en wat merken zij daarvan? Zelfonthulling en een buffertje op het juiste moment horen hierbij.
Voorwaarden voor relatietherapie
- Het bieden en behouden van de behandelrelatie is de allerbelangrijkste taak van de therapeut
- Safe haven met therapeut als veilige hechtingsfiguur
- We dienen ons te verbinden met het leed van beide partners
- We dienen ons te verbinden met hun wens om de relatie te behouden
Het zelf van de therapeut
Relatietherapie is een mooi, maar ook pittig leerproces voor de therapeut zelf. We werken niet alleen met wie zich als ‘dader’ gedraagt, maar ook met de partner die zich slachtoffer voelt, en met hun relatie samen. We zijn getuige van letsel en van verhalen over dreiging en angst, van incidenten, en van complexe processen en conflicten binnen de behandelrelatie zelf. Daarom doen onze eigen coping en actietendensen ertoe. Zelfmonitoring en mindfulness helpen om zicht te houden op ons innerlijk werkmodel: onze eigen gedachten, gevoelens en lichamelijke stressreacties, en de persoonlijke triggers die samenhangen met onze eigen hechtingservaringen. Dat werkt door in ons gedrag. Reactief gedrag kan de vorm aannemen van te veel betrokkenheid (dadendrang, grote inzet, ervoor willen gaan, identificeren met het ‘slachtoffer’) of juist van afstand houden (vermijden, relativeren, analyseren, diagnosticeren, bagatelliseren, ontkennen). Ook blokkades horen hierbij. EFT-therapeuten mijden de felheid van emoties niet, en willen er juist expliciet middenin staan. We hanteren hoog oplopende emoties, onveilige interacties en escalaties, en breuken en impasses — terwijl we meervoudig partijdig blijven, als procesbegeleider. Maar dat gaat onherroepelijk samen met falen en met dingen missen. De cliënt ervaart ons dan onherroepelijk als onveilig, en zal dat laten merken: zal ons dat laten horen, zal dat ons laten voelen. Daarbij helpt het jezelf te bevragen: wat voel je in je lijf, en waar? Welke actietendensen merk je bij jezelf op? Welke gedachten komen op? En waar doet het je aan terugdenken?
Breuken
Het optreden van breuken is niet alleen niet erg, het is ook onvermijdelijk. Nicolai noemt ze zelfs onontbeerlijk: de breuk trekt onze aandacht naar datgene wat aandacht nodig heeft, en helpt zo vaak op het spoor te komen van belangrijke therapiethema’s.
Typen breuken
- A) Veilige breuken, leerzame breuken — te herstellen door vertragen, empathisch gissen, valideren; herstel door expliciet navragen (‘Heb ik je goed gehoord? Heb ik iets gemist?’); TOB-vragenlijst; interactiecirkel in de behandelrelatie zelf, bijvoorbeeld korte tijd wat ‘ruis’ op de lijn.
- B) Blokkades — een proces dat stagneert; bij voortduren kan dit leiden tot vastlopen in jezelf, en tot empathische breuken.
- C) Breuken, conflicten
- D) Impasses, ‘toxic rupture’, polarisatie
Veelvoorkomende oorzaken zijn een zwakke behandelrelatie, of dat het stel of de therapeut nog geen grondig inzicht heeft in de cyclus — onvoldoende toegang tot de emoties die de dans aandrijven, de dans onvoldoende verdiept of gedeeld, of vermijding van hechtingskwetsbaarheden vanwege eerdere kwetsuren of eerder relatietrauma. Ook weinig ervaring met veilige hechting speelt mee: de cliënt is onveilig gehecht en mist een routekaart, of de therapeut is dat zelf en mist die routekaart ook.
Hoe uiten cliënten een breuk? Ze raken ontmoedigd, verliezen vertrouwen in de therapeut of de therapie, en verliezen hoop op relatieherstel. Ze stoppen met inzetten, verzuimen, nemen buiten de therapiekamer geen risico’s meer, neigen richting een relatiebreuk, of vallen terug in oud gedrag zoals escaleren, terugtrekken, beschuldigen of aanvallen.
En bij onszelf? We raken vermoeid en ontmoedigd, wijken af van het EFT-model, trekken de toekomst van de relatie in twijfel en neigen naar scheiden als uitkomst, stoppen met werken aan verandering, worden ongeduldig en gaan te hard werken of te veel pushen, pathologiseren een of beide partners, of reageren met zelfverwijt en verstijven.
Reflecteer op een therapie waar je een breuk waarneemt (zelf, in supervisie of intervisie). Beschrijf de stagnatie, blokkade of breuk: hoe uit de cliënt zijn of haar gevoelens over de behandelrelatie, wat zouden cliënten in de behandelrelatie bij je gemist kunnen hebben, en hoe uit de cliënt zich over jouw interventies? Reflecteer daarbij over beide partners: was je aandacht voor beide partners in balans, en hebben beide partners je als veilig ervaren?
Breuken herstellen
Acht stappen, naar Sue Johnson (EFT-casusboek, hoofdstuk 9).
- 1) Maak de impasse of breuk expliciet. Ga in gesprek met de cliënt en reflecteer: ‘Ik merkte dat je je (boos) naar (me) uitte. Dat wil ik serieus nemen. Misschien heb ik iets gemist? Noem alsjeblieft alles. Het is heel belangrijk voor mij dat ik je goed hoor.’ Plaats dit in de context van hechtingsbehoeften.
- 2) Slicing it thinner. Identificeer tot in detail de kernemoties, percepties, strategieën en actietendensen.
- 3) Disquisitions. Uitgebreide reflecties of narratieven die de kern van de dilemma’s van het stel beschrijven, verdieping van het zicht op de hechtingsgeschiedenis, en het vergroten van emotioneel bewustzijn.
- 4) Individuele sessies.
- 5) De alliantie repareren.
- 6) Zelfobservatie / coding.
- 7) Casusbesprekingen / write-ups.
- 8) Individuele en groepsintervisie.
Herstel
Naar Swank & Wittenborn (2013).
- Spreek je zorg uit over een mogelijke breuk in het contact.
- Exploreer de emotionele reactie bij de cliënt.
- Neem verantwoordelijkheid voor je rol in de breuk; druk, indien gepast, spijt uit.
- Bevraag de andere partner of die de emoties over de breuk van de partner begrijpt, en zoek naar empathie voor elkaar.
- Bespreek en reflecteer verdere bezorgdheden van cliënten.
- Valideer de openheid van je cliënten.
- Normaliseer het voorkomen van breuken in relaties.
- Bespreek met het koppel hoe ze samen toekomstige breuken in de hulpverlenersrelatie zullen aanpakken.
Model voor herstel
Naar Jaap Zoetemulder, EFT in de praktijk.
- 1) Bewustzijn, zelfoplettendheid.
- 2) Wat gaat er mis? Onze actietendens.
- 3) Wat voel ik? Benoem, breng onder woorden.
- 4) Welke betekenis geef ik hieraan? Wat zegt dit over mezelf en de ander?
- 5) Komt deze ervaring me bekend voor?
- 6) Wat heb ik nodig om uit deze blokkade te komen?
- 7) Kun je dat aan jezelf geven?
- 8) Interventie.
Wat jij zegt als je merkt dat er iets verschuift in de kamer.
Micro skills
Reflecteren
De beleving, de emotie en de hechtingsbetekenis teruggeven.
Evocatief vragen
Gericht op het uitbreiden van de beleving.
Valideren
Emoties, gedrag en coping vanuit hechtingsperspectief — en de een valideren zonder de ander te invalideren.
Intensiveren
Erbij blijven, emotional handles herkennen en herhalen.
Reframen
Emotie en gedrag hervertalen naar hechtingsangsten en -behoeften.
RISSSSC
Repeat, Image, Specific, Slow pace, Soft voice, Simple words, Client’s words — herhalen, beelden, specifiek, langzaam tempo, zachte stem, eenvoudige woorden, hun eigen woorden. Valt als eerste weg zodra het spannend wordt.
Enactments regisseren
Emotioneel beladen ontmoetingen opzetten en begeleiden (move 2, 3 en 4).
Het tempo regisseren
Bepalen hoe snel cliënten emotionele risico's nemen.
Blokkades herkennen en verzachten
Zien wat de deur dichtdoet, dat benoemen in hechtingstaal, en het zachter maken.
Codes, geen namen — zie .
Competentielijst
De competenties waar supervisie naar kijkt, en de punten waarop niet wordt afgetekend. Loop ze na met een eigen opname in gedachten.
Samengevat in eigen woorden uit de EFCT supervisie competentie scorelijst van eft.nl.
Algemeen
Je bent in staat tot:
- Conceptueel inzicht in EFT: je overziet de drie fasen en de vijf bewegingen van de tango.
- Het proces overzien: je weet waar je heen wilt in de sessie.
- Focus houden: je herkent blokkades en exits van cliënten en gaat er goed mee om.
- Effectief werken met cliënten in al hun diversiteit (ervaringen, neurodiversiteit, seksuele oriëntatie, gender).
Alliantie
Je bent in staat om:
- Afgestemd en empathisch aan te sluiten bij beide partners.
- Een veilige haven te bieden: toegankelijk, responsief en betrokken.
- Hoopvolle hechtingstaal te gebruiken.
- Je eigen hechtingsreacties en hun effect op cliënten in de gaten te houden.
EFT micro skills
Je bent in staat tot:
- Reflecteren: de beleving, hechtingsbetekenis en emoties van cliënten.
- Evocatieve vragen stellen die de beleving en de hechtingsbetekenis uitbreiden.
- Valideren vanuit hechtingsperspectief, zonder de andere partner te invalideren.
- Emoties intensiveren: erbij blijven en emotional handles herkennen.
- Emoties en gedrag reframen in hechtingsangsten en -behoeften.
- RISSSSC toepassen: Repeat, Images, Specific, Slow, Soft, Simple, Clients’ words.
- Emotioneel beladen enactments reguleren (tango move 2, 3 en 4).
- Het tempo (PACE) bewaken waarin cliënten emotionele risico’s nemen.
- Blokkades in hechtingstaal herkennen, valideren en verzachten.
EFT tango skills
Move 1 · Verhelderen van het interactiepatroon
- Beide partners helpen hun gedrag en emoties te begrijpen vanuit hechtingsbetekenis, en hoe ze elkaar daarmee beïnvloeden.
- Het patroon blijven uitwerken tot het voor het stel één doorleefd, samenhangend en logisch geheel is.
Move 2 · Emoties assembleren, zodat primaire emoties voelbaar worden
- Naar emoties in het hier en nu, niet daar en toen.
- Trigger, lijfelijke reactie, betekenisverlening, gevoel en actietendens verhelderen.
- Met RISSSSC verdiepen en intensiveren, tot emoties voelbaar zijn in de kamer.
- De cliënt naar kwetsbare emoties brengen en woorden helpen vinden voor hechtingsangsten.
- Bij hechtingsangsten blijven, tot ze voelbaar worden in het lijf.
- Hechtingsbehoeften en verlangens helpen doorvoelen.
- Emoties koppelen aan het IWM: het beeld van zichzelf en van de ander.
Move 3 · Een enactment opzetten
- De kern van de kwetsbare emoties, hechtingsangst en/of hechtingsbehoeften herhalen.
- De cliënt helpen dit zacht en duidelijk aan de partner te tonen.
- Durft de cliënt dat niet, dan een tussenstap zetten en laten vertellen wat hem of haar tegenhoudt.
- De enactment begeleiden: emotioneel nabij, reflecterend, de hechtingsboodschap en kwetsbare gevoelens herhalend.
- Vragen hoe het was om dit uit te spreken naar de partner.
Move 4 · De enactment doorwerken, de partner laten reageren
- De partner helpen de nieuwe boodschap te ontvangen, te begrijpen en door te voelen; emoties volgen, valideren en doorvragen tot helder is wat er van binnen gebeurt.
- De zachte reactie van de partner rechtstreeks laten vertellen aan de uitsprekende partner: hoe komt de boodschap binnen en wat voelt hij of zij nu?
Move 5 · Samenvatten en valideren
- De stappen die ze zetten herhalen, met focus op de nieuwe boodschap en beleving.
- Hun moed en hun wens valideren om aan een fijnere relatie te werken.
Waarop niet wordt afgetekend
Acht punten waarop supervisie niet kan worden afgetekend als ze op je video zichtbaar zijn.
- Er wordt alleen over emotie gepraat, cognitief en niet doorvoeld.
- Je houding bestaat vooral uit lesgeven, coachen of adviseren.
- Je legt emoties uit in plaats van ze in het lijf voelbaar te maken.
- Je gebruikt te weinig RISSSSC, waardoor emoties niet verdiepen.
- Je stemt onvoldoende af op allebei.
- Emoties worden onvoldoende geassembleerd en verdiept.
- Bij move 3 en 4 spreek je vóór de partner in plaats van hem het zelf te laten zeggen.
- Je voert de bewegingen van de tango niet uit.
Codes, geen namen — zie .
Je sessie voorbereiden
Zie .
A. Terugblik
B. Deze sessie
Meenemen
Doorlopend: wat ga je deze sessie concreet anders doen? • Moment: waar verwacht je de opening, en wat is je eerste zin? • Reeks: welke move staat centraal, en wat doe je als het niet lukt?
Wil je sparren met een AI?
C. Ik in de kamer
Zie .
A. Terugblik
Meer hierover:
B. Deze sessie
Meenemen
Doorlopend: wat ga je deze sessie concreet anders doen? • Moment: waar verwacht je de opening, en wat is je eerste zin? • Reeks: welke move staat centraal, en wat doe je als het niet lukt?
Wil je sparren met een AI?
C. Ik in de kamer
Sparren
zonder namen of herkenbare gegevens
Wil je meer vertellen? Dat hoeft niet.
- In welke setting werk ik?
- In welke fase zit de behandeling?
- Wat is in de intake en taxatie vastgesteld?
- Hoe is mijn band met ieder van hen?
- Hoe lang werk ik met hen?
- Wie is er verder bij de behandeling betrokken?
Toets het advies
Plak hier zinnen die je wilt bewaren, of schrijf ze in je eigen woorden. Eén zin per regel.
zonder namen of herkenbare gegevens
Wil je meer vertellen? Dat hoeft niet.
- In welke setting werk ik?
- In welke fase zit de behandeling?
- Wat is in de intake en taxatie vastgesteld?
- Hoe is mijn band met de cliënt?
- Hoe lang werk ik met hem of haar?
- Wie is er verder bij de behandeling betrokken?
Toets het advies
Plak hier zinnen die je wilt bewaren, of schrijf ze in je eigen woorden. Eén zin per regel.
Reflectie
Meteen na de sessie.
Zie .
Naslag:
A. De sessie
Waar week het af?
En wat er in jou gebeurde.
Wat zij letterlijk zeiden. Noteer het nu het nog vers is; volgende keer pak je het er weer bij. Geen namen.
Een keuze op het moment, of hield iets je tegen? Waaraan zie je dat?
Waar lukte het, waar ontglipte het je?
Bij A, bij B, of nergens — en wat had er nog gekund?
B. Wat kwam er langs
Doorlopend
Fase 1
Fase 2
C. Naar supervisie
Als je dit inbrengt: waarom juist dit fragment, en wat wil je weten?
Meteen na de sessie.
Zie .
Naslag:
De indeling naar fase en stap volgt de publieke ICEEFT-richtlijn voor videobeoordeling bij certificering, toegepast op het EFIT-traject. De reflectievragen op dit blad zijn eigen toevoegingen.
A. De sessie
Waar week het af?
En wat er in jou gebeurde.
Wat hij of zij letterlijk zei. Noteer het nu het nog vers is; volgende keer pak je het er weer bij. Geen namen.
Een keuze op het moment, of hield iets je tegen? Waaraan zie je dat?
Waar lukte het, waar ontglipte het je?
Bij je cliënt, of nergens — en wat had er nog gekund?
B. Wat kwam er langs
Doorlopend
Fase 1 — Stabiliseren
Fase 2 — Herstructureren
C. Naar supervisie
Als je dit inbrengt: waarom juist dit fragment, en wat wil je weten?
D. Later: verdiepen
Een paar dagen later, met wat je intussen hebt. Leg je leerplan (bovenaan), de feedback van je supervisor, wat je meenam uit Sparren en je vocabulaire naast elkaar.
Een of twee zinnen uit je gesprek met de AI.
Tik hierboven op een zin om hem hier te zetten.
Past het bij mijn focus? Wat werkt al, en wat nog niet?
E. Take-aways
Dit verschijnt bovenaan bij Sessie voorbereiden.
Dit verschijnt bovenaan bij Supervisie voorbereiden.
Codes, geen namen — zie .
Na de supervisie
Zie .
A. Het gesprek
B. Wat ik meeneem
Welke vaardigheid, hoe lang, en waaraan merk je dat het verschuift. Kies bij voorkeur iets dat al een naam heeft: een tangomove, een micro skill, of een valkuil van Waar begin ik.
Suggesties: · ·
Sessie of datum.
Schrijf hier tijdens of vlak na het gesprek de zinnen op die je niet wilt verliezen. Eén zin per regel. Geen namen.
Een zin die blijft?
Codes, geen namen — zie .
Toestemming video-opname
Dit is een concept, geen kant-en-klaar formulier. Ik heb dit zelf opgesteld, niet overgenomen van een bestaande bron. Voordat je dit met een cliënt gebruikt: laat het nakijken — bij voorkeur door je supervisor en, voor de juridische kant (AVG, bewaartermijnen), door iemand die daarvoor bevoegd is. Ik ben geen jurist en dit is geen juridisch advies.
Een opzet voor het vragen van toestemming aan een cliënt (stel) om een sessie op video op te nemen, ten behoeve van supervisie in je EFT-opleiding.
Toestemmingsformulier beeld- en geluidsopnames (EFT-supervisie)
Gegevens therapeut
Naam therapeut
Praktijknaam
Gegevens cliënt(en)
Naam cliënt 1
Geboortedatum
Naam cliënt 2 (indien van toepassing)
Geboortedatum
Voor onze sessie zou ik die graag op video willen opnemen. Deze opname gebruik ik uitsluitend voor mijn eigen begeleiding: ik bespreek een fragment ervan met mijn supervisor, als onderdeel van mijn opleiding tot EFT-therapeut. Hieronder leg ik uit wat dat inhoudt, en vraag ik uw toestemming.
1. Doel van de opname
De opname omvat beeld en geluid van de sessie. Behalve door mijzelf wordt (een fragment van) de opname bekeken door mijn supervisor: naam supervisor — en, als dat voor mijn certificering nodig is, door een trainer of beoordelaar van Stichting EFT Nederland/ICEEFT. Bij groepssupervisie kan dit ook een kleine groep collega-therapeuten in opleiding zijn, die dezelfde geheimhoudingsplicht hebben.
2. Bewaartermijn en beveiliging
De opname wordt versleuteld bewaard, op waar: bijv. een versleutelde usb-stick of een versleutelde computer — nooit via een onbeveiligd of openbaar cloudkanaal. Ze maakt geen deel uit van uw vaste medische behandeldossier. Zodra de beoordeling of het supervisietraject waar deze opname voor bedoeld is, is afgerond, wordt de opname permanent vernietigd; uiterlijk termijn, bijv. 4 weken na de supervisiesessie.
3. Vrijwilligheid
Deelname is vrijwillig. U kunt toestemming weigeren, of op elk moment intrekken — ook tijdens de opname zelf, en zonder opgaaf van reden — zonder dat dit gevolgen heeft voor onze behandelrelatie of voor de behandeling. Bij intrekking wordt de al gemaakte opname niet meer gebruikt en verwijderd.
4. Vertrouwelijkheid
De opname valt, net als de rest van uw dossier, onder mijn medisch beroepsgeheim en de geldende privacywetgeving (AVG). Ze wordt uitsluitend gebruikt voor het hierboven genoemde doel: mijn eigen supervisie of certificering. Ze wordt nooit voor andere doeleinden gebruikt — ook niet commercieel of publiek — zonder dat ik u daar apart en specifiek toestemming voor vraag.
5. Herkenbaarheid
Anders dan bij aantekeningen is een video-opname niet te anonimiseren: u bent op beeld en stem herkenbaar voor wie de opname bekijkt.
6. Vragen
Vragen over deze opname, of over uw rechten rond deze gegevens, kunt u altijd aan mij stellen: contactgegevens.
Ondertekening
Hierbij verklaar ik/verklaren wij de bovenstaande informatie te hebben gelezen en akkoord te gaan met het maken en vertrouwelijk delen van deze opname voor het hierboven genoemde doel.
Datum
Plaats
Handtekening cliënt 1
Handtekening cliënt 2 (indien van toepassing)
Handtekening therapeut
Nogmaals: dit is een concept. Vul de open plekken pas in en gebruik dit pas met een cliënt nadat het is nagekeken.
Supervisie
voorbereiding
A. Vorige supervisie erbij
B. Casusbeschrijving en conceptualisatie
Wat maakt juist dit stuk de moeite van het inbrengen waard?
C. Reflectie
Patronen die je pas ziet als het op papier staat.
D. Focus
Bewaren
Alles samen, in een document. Stuur het per mail; je supervisor importeert het in de EFT OEFENRUIMTE app.
Codes, geen namen — zie .
Mijn transcripties
Je eigen bibliotheek van fragmenten die je hebt uitgeschreven. Bewaar ze hier, zodat je ze later kunt terugvinden, vergelijken en opnieuw kunt gebruiken in supervisie.
Transcriptie toevoegen
Mijn bibliotheek
Codes, geen namen — zie .
Mijn notities
Je eigen privé aantekeningen. Kies een blad met vaste vragen of maak een leeg blad. Alles wordt bewaard in je werkbestand.
Transcriptie
Eén fragment, drie reflectiemomenten in één week. Je schrijft het fragment woordelijk uit en reflecteert er direct op. Na twee dagen kijk je er opnieuw naar, en na nog eens twee dagen weer.
(I) Dag 1 · Transcriptie en eerste reflectie
Zie .
Zet voor elke beurt wie spreekt: A, B of T. Zo lang als jouw fragment is.
Patronen die je pas ziet als het op papier staat.
De zin zoals jij hem nu zou zeggen.
(II) Na 2 dagen · Tweede reflectie
Dit schreef je bij de eerste reflectie
Na twee dagen afstand.
De zin zoals jij hem nu zou zeggen.
(III) Na nog 2 dagen · Derde reflectie
Dit schreef je bij de tweede reflectie
Codes, geen namen — zie .
Groepssupervisie — meekijken
Voor deelnemers die meekijken bij het fragment van een collega. Werkt net zo goed bij intervisie.
Naslag:
A. Wat ik zag
In het fragment, in de interactie.
De zin zoals jij hem zou zeggen. Schrijf hem op vóór de ronde begint.
B. Wat het mij bracht
Wat deed het met jou om hiernaar te kijken?
In gedrag beschreven.
Codes, geen namen — zie .
Intervisie — inbrengen
Voor wie een fragment inbrengt bij collega’s, zonder supervisor.
Zie .
Naslag:
A. Mijn vraag
Waar wil je hun ogen op hebben? Eén vraag werkt beter dan drie.
Zodat de groep verder kan komen dan waar jij al bent.
B. Na afloop
In hun woorden, zoals het bij je binnenkwam.
In gedrag beschreven.
Codes, geen namen — zie .
Inbreng
Bij het lezen van wat je supervisant instuurde, vóór het gesprek.
Zie .
A. Mijn lezing
Als je die niet kunt herformuleren, is dat het eerste gespreksonderwerp.
Wat zou hij/zij aan den lijve moeten merken?
B. Vervolg
Is daar iets mee gedaan?
Codes, geen namen — zie .
Feedback
Na afloop. Naast Na de supervisie te leggen.
Zie .
A. Mijn Feedback
B. Vervolg
Codes, geen namen — zie .
Overzicht sessies
Een logboek van je sessies: wanneer, met wie, en een korte notitie als je die wilt vastleggen.
Zie voor het gebruik van een code in plaats van een naam.
Supervisiesessie toevoegen
Mijn leerdoelen
Dit werkblad staat nu op , bij punt 2 ("Je houdt overzicht").
Aandachtspunten van supervisor
Wat je supervisor meegaf, op een rij: wat goed ging, waar je groei zit, en de concrete vervolgstap. Vul dit aan na Feedback of Na de supervisie.
Je eigen aantekeningen
To-do lijst
Praktische taken rond je supervisietraject — los van de inhoud, gewoon wat er nog moet gebeuren.
Taak toevoegen
Competentielijst
Je focus (F) kies je in , stap 3. Daarom kun je C hier niet aanvinken.
Waar sta je nu?
G = Goed · R = RedelijkL = Lastig · M = MoeilijkF = Focus
Algemeen
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik heb overzicht over de drie fasen en de tangoVoldoende conceptueel inzicht in EFT onder andere blijkend uit een goed overzicht van de drie therapiefasen en de 5 bewegingen van de EFT Tango. | |||||
| 2 | Ik weet waar ik heen wil in de sessieOverzicht over het therapeutisch proces, je weet waar je heen wilt in de sessie. | |||||
| 3 | Ik herken en hanteer blokkades en exitsFocus vast te houden/terug te vinden in de sessie door blokkades en exits van cliënten te herkennen en te hanteren. | |||||
| 4 | Ik ga effectief om met diversiteit bij cliëntenEffectief om te gaan met cliënten in al hun diversiteit (aan ervaringen, neurodiversiteit, seksuele oriëntatie en gender). |
Alliantie
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik sluit afgestemd en empatisch aanAfgestemd en empatisch aan te sluiten bij beide partners. | |||||
| 2 | Ik bied een veilige havenEen veilige haven te bieden voor cliënten door Toegankelijk, Responsief en Betrokken te zijn. | |||||
| 3 | Ik gebruik hoopvolle hechtingstaalHoopvolle hechtingstaal te gebruiken. | |||||
| 4 | Ik heb zicht op mijn eigen hechtingsreactiesZicht te houden op je eigen hechtingsreacties en het mogelijke effect daarvan op cliënten. |
EFT Micro Skills
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik reflecteer beleving, emotie en hechtingsbetekenisReflecteren: je reflecteert de beleving, hechtingsbetekenis en emoties van cliënten. | |||||
| 2 | Ik beheers het stellen van evocatieve vragenEvocatieve vragen stellen: gericht op uitbreiden van clients beleving en hechtingsbetekenis daarvan. | |||||
| 3 | Ik valideer emoties, gedrag en copingValideren: van emoties gedrag en copingstrategieën vanuit hechtingsperspectief. Je valideert ene partner zonder de andere partner te invalideren. | |||||
| 4 | Ik vergroot de emotionele intensiteitIntensiveren van emoties door erbij te blijven, emotional handles te herkennen. | |||||
| 5 | Ik herkader in hechtingsangst en -behoefteReframing van emoties en gedrag in termen van hechtingsangsten en – behoeften. | |||||
| 6 | Ik gebruik RISSSSCRISSSSC: Repeat, Images, Specific, Slow, Soft, Simple, Clients words. | |||||
| 7 | Ik regisseer emotioneel beladen enactmentsRegisseren emotioneel beladen enactments (Tango move 2,3,4). | |||||
| 8 | Ik regisseer het tempoRegisseren van het tempo (PACE) waarin cliënten emotionele risico's nemen. | |||||
| 9 | Ik herken en verzacht blokkades in hechtingstaalHerkennen, valideren en verzachten van blokkades in hechtingstaal. |
EFT Tango Skills
Tango move 1: Verhelderen van interactiepatroon
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik help gedrag en emotie vanuit hechting te begrijpenIk help beide partners om hun eigen gedrag en emoties te begrijpen vanuit hechtingsbetekenis en verhelder met hen hoe ze hiermee van invloed zijn op de emoties en het gedrag van de ander. | |||||
| 2 | Ik vraag het interactiepatroon uit tot het kloptTherapeut vraagt EFT interactiepatroon net zolang uit tot clients eigen patroon en de invloed daarvan op de ander een doorleefd, samenhangend, logisch geheel vormt voor clienten. |
Tango move 2: Assembleren van emoties
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik ga naar emoties in het hier en nuGaat naar emoties in het hier en nu, niet daar en toen. | |||||
| 2 | Ik assembleer de emotie: van trigger tot actietendensVerheldert trigger, lijfelijke reactie, betekenisverlening, gevoel en actietendens. | |||||
| 3 | Ik verdiep emotie met RISSSSCVerdiept en intensiveert emoties middels RISSSSC zodat emoties voelbaar worden in de kamer. | |||||
| 4 | Ik breng de cliënt naar kwetsbare emoties en help woorden te vinden voor hechtingsangstenBrengt cliënt naar kwetsbare emoties, helpt woorden te vinden voor hechtingsangsten. | |||||
| 5 | Ik blijf bij hechtingsangsten tot het voelbaar wordtBlijft bij hechtingsangsten zodat emoties intensiveren en verdiepen en voelbaar worden in het lijf. | |||||
| 6 | Ik help hechtingsbehoeften en verlangens doorvoelenHelpt hechtingsbehoeften en verlangens doorvoelen. | |||||
| 7 | Ik link emoties aan het innerlijk werkmodel (IWM)Linkt emoties aan IWM: beeld van zichzelf en beeld van de ander. |
Tango move 3: Opzetten van een enactment
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik herhaal de kern van de kwetsbare emotieHerhaalt de kern van de kwetsbare emoties, hechtingsangst en-of hechtingsbehoeften op dat moment. | |||||
| 2 | Ik help kwetsbaarheid zacht en duidelijk te tonen aan de partnerHelpt cliënt de kwetsbare emoties en hechtingsangst te tonen aan partner op een zachte en duidelijke manier. | |||||
| 3 | Ik zet een tussenstap als de cliënt niet durftWanneer cliënt niet durft zet therapeut een tussenstap en laat cliënt aan partner vertellen wat hem/haar/hen tegenhoudt. | |||||
| 4 | Ik begeleid het enactment van nabijBegeleidt de enactment: is emotioneel nabij en reflecteert en herhaalt de hechtingsboodschap en kwetsbare gevoelens. | |||||
| 5 | Ik vraag hoe het was om dit uit te sprekenVraagt cliënt hoe het was om dit uit te spreken naar de partner. |
Tango move 4: Enactment doorwerken, partner laten reageren
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik help de partner de boodschap te ontvangenHelpt partner om de nieuwe boodschap te ontvangen, te begrijpen en te doorvoelen. Volgt de emoties, valideert en vraagt door totdat helder is wat er bij de observerende partner van binnen gebeurt. | |||||
| 2 | Ik laat een zachte reactie rechtstreeks delenVraagt bij zachte reactie van observerende partner om rechtstreeks aan uitsprekende partner te vertellen hoe deze nieuwe boodschap binnenkomt en wat hij/zij/hen nu voelt voor de partner. |
Tango move 5: Processamenvatting en validatie
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ik vat de stappen van de sessie samenHerhaalt de stappen die ze gezet hebben in de sessie, waarbij je focust op de nieuwe boodschap en beleving. | |||||
| 2 | Ik valideer moed en spreek hoop uitValideert hun moed en hun wens om te werken aan een fijnere relatie en spreekt in hoopgevende taal vertrouwen in het toekomstig proces uit (zaadje van hoop plaatsen) |
Algemene experientiële therapeutische vaardigheden
Bron: Supervisie competentie scorelijst EFIT, Stichting EFT Nederland / ICEEFT (eft.nl). Toestemming van de auteur is nog niet gevraagd; alleen om te testen. De korte zinnen met “Ik…” zijn een concept; de volledige tekst staat in het uitklapveld.
| G | R | L | M | F |
|---|
EFIT Micro Skills
| G | R | L | M | F |
|---|
EFT Tango Skills
Tango move 1: Verhelderen van EFT interactiepatroon in emotieregulatie en interacties met anderen
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 2: Assembleren van emoties zodat primaire emoties voelbaar worden
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 3: Opzetten van een enactment waarin nieuwe interactie plaatsvindt tussen partners
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 4: Enactment doorwerken, laten ervaren hoe het nu voelt als volwassen zelf
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 5: Processamenvatting en validatie
| G | R | L | M | F |
|---|
Afstemmen op ieder gezinslid
Bron: Supervisie competentie scorelijst EFFT (Emotionally Focused Family Therapy), ICEEFT / eft.nl. Toestemming van de auteur is nog niet gevraagd; alleen om te testen. De korte zinnen met “Ik…” zijn een concept; de volledige tekst staat in het uitklapveld.
| G | R | L | M | F |
|---|
Systeemtherapeutische vaardigheden
| G | R | L | M | F |
|---|
Therapeutische houding EFFT (PACE)
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 1: relationele reframe
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 2A: de ouders
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 2B: het kind
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 3: herstelgesprek
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 4: het gezin
| G | R | L | M | F |
|---|
Overgenomen uit: Supervisie competentie scorelijst, EFT Relatietherapie — Stichting EFT Nederland / ICEEFT. Met toestemming en op verzoek van Hester en Ineke letterlijk overgenomen (28 september 2026).
Competentielijst
Evalueer de competenties van je supervisant: G (goed), R (redelijk), L (lastig), M (moeilijk) of F (focus). Hieronder komt dit gegroepeerd terug, met ruimte voor je aantekeningen per onderdeel.
Codes, geen namen — zie . Voor de naam van je supervisant zelf geldt dit niet.
Algemeen
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Overzicht van de drie fasen en de tangoVoldoende conceptueel inzicht in EFT onder andere blijkend uit een goed overzicht van de drie therapiefasen en de 5 bewegingen van de EFT Tango. | |||||
| 2 | Weet waar ik heen wil in de sessieOverzicht over het therapeutisch proces, je weet waar je heen wilt in de sessie. | |||||
| 3 | Blokkades en exits herkennen en hanterenFocus vast te houden/terug te vinden in de sessie door blokkades en exits van cliënten te herkennen en te hanteren. | |||||
| 4 | Effectief omgaan met diversiteit bij cliëntenEffectief om te gaan met cliënten in al hun diversiteit (aan ervaringen, neurodiversiteit, seksuele oriëntatie en gender). |
Alliantie
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Afgestemd en empatisch aansluitenAfgestemd en empatisch aan te sluiten bij beide partners. | |||||
| 2 | Een veilige haven biedenEen veilige haven te bieden voor cliënten door Toegankelijk, Responsief en Betrokken te zijn. | |||||
| 3 | Hoopvolle hechtingstaal gebruikenHoopvolle hechtingstaal te gebruiken. | |||||
| 4 | Zicht op eigen hechtingsreactiesZicht te houden op je eigen hechtingsreacties en het mogelijke effect daarvan op cliënten. |
EFT Micro Skills
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ReflecterenReflecteren: je reflecteert de beleving, hechtingsbetekenis en emoties van cliënten. | |||||
| 2 | Evocatieve vragen stellenEvocatieve vragen stellen: gericht op uitbreiden van clients beleving en hechtingsbetekenis daarvan. | |||||
| 3 | Valideren van emoties, gedrag en copingValideren: van emoties gedrag en copingstrategieën vanuit hechtingsperspectief. Je valideert ene partner zonder de andere partner te invalideren. | |||||
| 4 | Intensiveren van emotieIntensiveren van emoties door erbij te blijven, emotional handles te herkennen. | |||||
| 5 | Herkaderen in hechtingsangst en -behoefteReframing van emoties en gedrag in termen van hechtingsangsten en – behoeften. | |||||
| 6 | RISSSSC gebruikenRISSSSC: Repeat, Images, Specific, Slow, Soft, Simple, Clients words. | |||||
| 7 | Enactments regisserenRegisseren emotioneel beladen enactments (Tango move 2,3,4). | |||||
| 8 | Tempo regisserenRegisseren van het tempo (PACE) waarin cliënten emotionele risico's nemen. | |||||
| 9 | Blokkades in hechtingstaal herkennen en verzachtenHerkennen, valideren en verzachten van blokkades in hechtingstaal. |
EFT Tango Skills
Tango move 1: Verhelderen van interactiepatroon
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Gedrag en emotie vanuit hechting laten begrijpenTherapeut helpt beide partners om hun eigen gedrag en emoties te begrijpen vanuit hechtingsbetekenis en verheldert met hen hoe ze hiermee van invloed zijn op de emoties en het gedrag van de ander. | |||||
| 2 | Interactiepatroon uitvragen tot het kloptTherapeut vraagt EFT interactiepatroon net zolang uit tot clients eigen patroon en de invloed daarvan op de ander een doorleefd, samenhangend, logisch geheel vormt voor clienten. |
Tango move 2: Assembleren van emoties
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Naar emoties in het hier en nu gaanGaat naar emoties in het hier en nu, niet daar en toen. | |||||
| 2 | Emotie assembleren: van trigger tot actietendensVerheldert trigger, lijfelijke reactie, betekenisverlening, gevoel en actietendens. | |||||
| 3 | Emotie verdiepen met RISSSSCVerdiept en intensiveert emoties middels RISSSSC zodat emoties voelbaar worden in de kamer. | |||||
| 4 | Naar kwetsbare emoties en hechtingsangsten brengenBrengt cliënt naar kwetsbare emoties, helpt woorden te vinden voor hechtingsangsten. | |||||
| 5 | Bij hechtingsangsten blijven tot het voelbaar wordtBlijft bij hechtingsangsten zodat emoties intensiveren en verdiepen en voelbaar worden in het lijf. | |||||
| 6 | Hechtingsbehoeften en verlangens helpen doorvoelenHelpt hechtingsbehoeften en verlangens doorvoelen. | |||||
| 7 | Emoties linken aan het innerlijk werkmodel (IWM)Linkt emoties aan IWM: beeld van zichzelf en beeld van de ander. |
Tango move 3: Opzetten van een enactment
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | De kern van de kwetsbare emotie herhalenHerhaalt de kern van de kwetsbare emoties, hechtingsangst en-of hechtingsbehoeften op dat moment. | |||||
| 2 | Kwetsbaarheid zacht en duidelijk laten tonen aan de partnerHelpt cliënt de kwetsbare emoties en hechtingsangst te tonen aan partner op een zachte en duidelijke manier. | |||||
| 3 | Tussenstap als de cliënt niet durftWanneer cliënt niet durft zet therapeut een tussenstap en laat cliënt aan partner vertellen wat hem/haar/hen tegenhoudt. | |||||
| 4 | Het enactment nabij begeleidenBegeleidt de enactment: is emotioneel nabij en reflecteert en herhaalt de hechtingsboodschap en kwetsbare gevoelens. | |||||
| 5 | Vragen hoe het was om dit uit te sprekenVraagt cliënt hoe het was om dit uit te spreken naar de partner. |
Tango move 4: Enactment doorwerken, partner laten reageren
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Partner helpen de boodschap te ontvangenHelpt partner om de nieuwe boodschap te ontvangen, te begrijpen en te doorvoelen. Volgt de emoties, valideert en vraagt door totdat helder is wat er bij de observerende partner van binnen gebeurt. | |||||
| 2 | Zachte reactie rechtstreeks laten delenVraagt bij zachte reactie van observerende partner om rechtstreeks aan uitsprekende partner te vertellen hoe deze nieuwe boodschap binnenkomt en wat hij/zij/hen nu voelt voor de partner. |
Tango move 5: Processamenvatting en validatie
| G | R | L | M | F | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | De stappen van de sessie samenvattenHerhaalt de stappen die ze gezet hebben in de sessie, waarbij je focust op de nieuwe boodschap en beleving. | |||||
| 2 | Moed valideren en hoop uitsprekenValideert hun moed en hun wens om te werken aan een fijnere relatie en spreekt in hoopgevende taal vertrouwen in het toekomstig proces uit (zaadje van hoop plaatsen) |
Algemene experientiële therapeutische vaardigheden
| G | R | L | M | F |
|---|
EFIT Micro Skills
| G | R | L | M | F |
|---|
EFT Tango Skills
Tango move 1: Verhelderen van EFT interactiepatroon in emotieregulatie en interacties met anderen
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 2: Assembleren van emoties zodat primaire emoties voelbaar worden
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 3: Opzetten van een enactment waarin nieuwe interactie plaatsvindt tussen partners
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 4: Enactment doorwerken, laten ervaren hoe het nu voelt als volwassen zelf
| G | R | L | M | F |
|---|
Tango move 5: Processamenvatting en validatie
| G | R | L | M | F |
|---|
Afstemmen op ieder gezinslid
| G | R | L | M | F |
|---|
Systeemtherapeutische vaardigheden
| G | R | L | M | F |
|---|
Therapeutische houding EFFT (PACE)
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 1: relationele reframe
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 2A: de ouders
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 2B: het kind
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 3: herstelgesprek
| G | R | L | M | F |
|---|
Roadmap, fase 4: het gezin
| G | R | L | M | F |
|---|
Overzicht: waar je supervisant staat
Gaat goed
Nog niets aangevinkt bij Gaat goed.
Gaat redelijk
Nog niets aangevinkt bij Gaat redelijk.
Nog lastig
Nog niets aangevinkt bij Nog lastig.
Moeilijk
Nog niets aangevinkt bij Moeilijk.
Focus
Nog niets aangevinkt bij Focus.